urn:www-kalamatablogs-gr:feeds:atom Kalamata Blogs » Πανδέκτης 2010-09-06T17:10:42-04:00 http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2010/07/19/%ce%a7%ce%9f%ce%a1%ce%95%ce%a5%ce%9f%ce%9d%ce%a4%ce%91%ce%a3_%ce%9c%ce%95_%ce%a4%ce%91_%ce%a3%ce%9a%ce%9f%ce%a5%ce%a0%ce%99%ce%94%ce%99%ce%91%e2%80%a6 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2010-07-19T12:02:00-04:00 2010-07-19T12:02:00-04:00 Μια τέτοια περίοδο, η Καλαμάτα θα έπρεπε να είναι – όσο είναι αυτό δυνατό – μια πόλη με υποδειγματική λειτουργία και να δείχνει το καλύτερο πρόσωπό της. Αντ’ αυτού όμως έχει κατακλυστεί από τόνους σκουπιδιών που οι θερμοκρασίες του καλοκαιριού έχουν αναδείξει σε μείζον ζήτημα επιβίωσης για τους ταλαίπωρους κατοίκους της. Όπου κι αν πάει κανείς, απ’ άκρου εις άκρον, αναδύεται μια εντονότατη δυσοσμία που φοβάμαι πως αν δεν βρεθεί μια μονιμότερη λύση από αυτή των προσωρινών δικαστικών αποφάσεων, θα οδηγήσει σε πολύ πιο δυσάρεστες καταστάσεις για τη δημόσια υγεία.
Ταυτόχρονα, η άλλοτε πεντακάθαρη θάλασσα του Μεσσηνιακού κόλπου που βρέχει την Καλαμάτα έχει καταντήσει μια απέραντη χαβούζα, όπου πλέουν εντός της κάθε λογής ακαθαρσίες, ακόμα και ανθρώπινα περιττώματα. Εκτός αυτού, σε πολλές υποτίθεται καθαρές περιοχές όπου ο κόσμος κατέφευγε για ένα απλό μπάνιο, η δυσοσμία που θυμίζει τις αλήστου μνήμης εκκενώσεις βόθρων «ο αχόρταγος», είναι καθημερινή και συνεχής. Όσο κι αν προσπαθούν κάποιοι να μας πείσουν πως υπεύθυνοι γι’ αυτή την κατάσταση είναι είτε τα πλοία που αράζουν στα ανοιχτά του Μεσσηνιακού κόλπου, είτε οι ασυνείδητοι που έχουν συνδέσει τα αποχετευτικά τους δίκτυα με τη θάλασσα, η κατάσταση δεν πείθει κανέναν!
Γιατί πέρυσι δεν συνέβη το ίδιο, αφού και οι δύο πιθανοί ρυπαντές δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά φέτος; Μήπως συμβαίνει τίποτε άλλο, που ίσως να έχει να κάνει με την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του «βιολογικού» ή το ανοιγοκλείσιμο της Μαραθόλακκας; Και εν τέλει, πού βρίσκονται τα υπεύθυνα όργανα της Πολιτείας για να ερευνήσουν το θέμα και να επιβάλουν τον νόμο;
Πολλοί μπορεί να εντοπίσουν λανθασμένα στα γραφόμενά μου αντιπολιτευτικό τόνο εις βάρος της νυν δημοτικής αρχής. Δεν έχω τέτοιο σκοπό. Αντιθέτως μάλιστα, πιστεύω πως ο κ. Νίκας κατέβαλε σημαντική προσπάθεια για να βρεθεί λύση οριστική και μόνιμη. Η άποψή μου αυτή δεν έχει να κάνει με τις προσεχείς δημοτικές εκλογές, αφού θα θυμίσω πως στις προηγούμενες αυτοδιοικητικές εκλογές υπήρξα υποψήφιος με ψηφοδέλτιο διαφορετικό του κ. Νίκα, ενώ δεν σκοπεύω να κατέλθω ως υποψήφιος κανενός στις επερχόμενες.
Πιστεύω ωστόσο ακράδαντα, πως το πρόβλημα δεν έχει τεθεί στις σωστές του βάσεις, εξαιτίας παραταξιακών μικροσυμφερόντων που σχετίζονται με τις εκλογές που έρχονται στους δήμους. Ενώ δηλαδή εμφανίζεται ως πρόβλημα τοπικό, άρα και ως πρόβλημα που η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τον νυν δήμαρχο ο οποίος δεν έπραξε τίποτα όσο διάστημα ήταν δήμαρχος, αποδεικνύεται πως πρόκειται για ένα μείζον ζήτημα που αφορά το σύνολο σχεδόν της ελλαδικής κοινωνίας, και έχει ευρύτερες προεκτάσεις απ’ αυτές που του δίνονται εδώ.
Εξηγούμαι: ίσως να μη γνωρίζουν οι πολλοί πως η χώρα μας έχει καταδικαστεί από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια εδώ και χρόνια εξαιτίας των απαράδεκτων συνθηκών που επικρατούν στις εκατοντάδες ανεξέλεγκτες και συχνά παράνομες χωματερές που βασιλεύουν ανά τη επικράτεια. Μάλιστα απ’ όσο γνωρίζω σύντομα θα ξεκινήσει – αν δεν έχει ξεκινήσει ήδη – η καταβολή βαρύτατων προστίμων από τη χώρα μας σε καθημερινή βάση, όσο αυτή η κατάσταση διατηρείται και διαιωνίζεται.
Έτσι πιστεύω πως τα περιθώρια επιλογών ενός δημάρχου, οποιουδήποτε δημάρχου κι αν βρισκόταν στην αρχή αυτή τη στιγμή, είναι στενά και περιορισμένα. Οποιαδήποτε λύση κι αν βρεθεί, θα είναι προσωρινή και σε καμμία περίπτωση μόνιμη και διαρκής. Η λύση δεν μπορεί να έχει μόνιμο χαρακτήρα, εάν δεν προέρχεται από την κεντρική διοίκηση, από την Πολιτεία, που ως συνήθως «ποιεί την νήσσαν».
Εάν δεν αντιληφθεί λοιπόν η Πολιτεία το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και τις οικολογικές και υγειονομικές συνέπειες που υφίσταται η πατρίδα μας στο σύνολό της, τίποτα δεν πρόκειται να λυθεί. Αντίθετα θα βρίσκονται αντιμέτωποι οι εκάστοτε δήμαρχοι με τους πολίτες που θίγονται κάθε φορά από τις προσωρινές λύσεις που θα ανακαλύπτονται.
Το ζήτημα είναι πως αυτή η Πολιτεία, δηλαδή το κράτος, η κυβέρνηση, θα πρέπει να εγκαταλείψει τον ρόλο του Πόντιου Πιλάτου που ακολουθεί (και σ’ αυτόν τον ρόλο ειδικεύονται άπαντες, χωρίς εξαιρέσεις ούτε των πρώην, ούτε των νυν κυβερνήσεων) και να αναλάβει τις ευθύνες που τις αναλογούν.
Και όταν μιλάμε για ευθύνες, θα πρέπει να μελετήσει σύντομα και χωρίς χρονοτριβή τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι άλλοι λαοί της Ευρώπης, να επιλέξει τις πλέον συμφέρουσες ανά περιοχή – νομό, και να προχωρήσει τάχιστα στη μελέτη ξανά ανά περιοχή – νομό του καταλληλότερου σημείου για τη διαχείριση των απορριμμάτων. Με σχέδιο, με πειστικότητα, αλλά και με την επιβολή και την αποφασιστικότητα που οφείλει ένα κράτος να δείχνει εκεί που πρέπει όταν είναι επιτακτική η ανάγκη μιας λύσης. Μόνο έτσι θα λυθεί το ζήτημα όχι μόνο στην Καλαμάτα, αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Αρκεί βέβαια να θέλει αυτή η κυβέρνηση να πράξει το καθήκον της και να μη λειτουργήσει όπως όλες οι προηγούμενες: μεταθέτοντας το πρόβλημα για τις επόμενες. Έχει τη δύναμη; ]]> http://www.kalamatablogs.gr/feed.php?channel=44&y=2010&m=06&d=14&iid=32365 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2010-06-14T13:13:00-04:00 2010-06-14T13:13:00-04:00
Χτες παρακολούθησα όπως και οι περισσότεροι συνέλληνες από τα δελτία των 8.30΄ μια είδηση που μας μετέφερε με αγανάκτηση ο παρουσιαστής∙ Προ ημερών, ένα glamurus ζευγάρι παντρεύτηκε και για να προσδώσει μεγαλοπρέπεια στον γάμο του, σκέφτηκε να «νοικιάσει» το κατάστρωμα του θρυλικού θωρηκτού μας «Αβέρωφ».
Για όσους δεν γνωρίζουν, ο «Αβέρωφ» υπήρξε το σημαντικότερο πολεμικό πλοίο των νεώτερων χρόνων στην ελληνική ιστορία. Κατασκευάστηκε στα ναυπηγεία «Ορλάντο» στο Λιβόρνο της Ιταλίας και αγοράστηκε με έξοδα του εθνικού ευεργέτη Γ. Αβέρωφ και με εξωτερικό δανεισμό στον οποίο προέβη το ελληνικό δημόσιο. Το 10.200 τόνων θωρακισμένο εύδρομο (όπως ακριβέστερα περιγράφεται) καθελκύστηκε στις 12 Μαρτίου (27 Φεβρουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο) 1910 και στις 11 Σεπτεμβρίου 1911 κατέπλευσε στο Φάληρο. Τον Οκτώβριο του 1912, με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων, το «Αβέρωφ», επικεφαλής του στόλου του Αιγαίου υπό τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, απελευθέρωσε τα νησιά του ανατολικού και βορείου Αιγαίου και ύστερα από τις ναυμαχίες της Έλλης (3/12/1912) και της Λήμνου (5/1/1914) εμπόδισε τον ανεφοδιασμό των τουρκικών στρατευμάτων και συνέβαλε τα μέγιστα στην τελική επικράτηση των συνασπισμένων βαλκανικών δυνάμεων που πολεμούσαν εναντίον των Τούρκων. Μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου μάλιστα, το «Αβέρωφ» κατέπλευσε στην Κωνσταντινούπολη και εκεί ύψωσε την ελληνική σημαία ως μία από τις νικήτριες δυνάμεις του Μεγάλου Πολέμου. Ακόμα και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έλαβε μέρος περιπολώντας στον Ινδικό ωκεανό, παρά την ηλικία του. Στις 17 Οκτωβρίου του 1944 μάλιστα, ήταν το πλοίο που μετέφερε στην Ελλάδα την εξόριστη τότε ελληνική κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου. Το 1952 διατάχθηκε ο παροπλισμός του. Από το 1956 μέχρι το 1983, το θωρηκτό βρέθηκε πρυμνοδετημένο στον Πόρο. Το 1984 το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε να το αποκαταστήσει ως μουσείο πλέον και έτσι, μετά από τριάντα χρόνια στο περιθώριο, το πλοίο ρυμουλκήθηκε από τον Πόρο και κατέληξε στο Φάληρο.
Για να είμαι ειλικρινής, δεν μπορώ να πω ότι με εντυπωσίασε το γεγονός. Σε αυτή την Ελλάδα που ζούμε, όλα πλέον είναι πιθανά! Εκείνο όμως που μου έκανε εντύπωση και με παρακίνησε να γράψω, ήταν η αντίδραση ορισμένων Μ.Μ.Ε. που κατακεραύνωσαν με κάθε τρόπο τους διοργανωτές της όντως κακόγουστης εμπνεύσεως φιέστας. Και, ομολογώ, δεν εντυπωσιάστηκα θετικά από το γεγονός! Κι αυτό γιατί μέσ’ στο μυαλό μου έγιναν πολλοί συνειρμοί γύρω απ’ το θέμα της κάλυψης από τον Τύπο (γραπτό και ηλεκτρονικό) σειράς παρόμοιων θεμάτων που άπτονται του εθνικού φιλότιμου του Έλληνα και του πατριωτισμού του. Αναρωτήθηκα τι είπαν τα «αδέκαστα» κανάλια της τηλεόρασης ή τι έγραψαν οι «αδέσμευτες» εφημερίδες μας για σειρά ζητημάτων πολύ πιο σημαντικών από μια απλή δεξίωση γάμου έστω και σε ένα πλοίο – σύμβολο της νεώτερης Ελλάδος.
Άραγε έμαθε κανείς πως προ ολίγου καιρού οι Τούρκοι στην ακόμα ελληνική Δυτική Θράκη μοίραζαν σε εκδήλωση που πραγματοποίησαν μπλουζάκια με τη σημαία της αυτόνομης Θράκης που έχουν κατά νου να δημιουργήσουν σε λίγο καιρό; Ασχολήθηκε άραγε κανείς – πλην Χαρδαβέλα – με όσα συνέβησαν στη Θράκη με την ηρωίδα δασκάλα Χαρά Νικοπούλου; Έμαθε κανείς για το τι συμβαίνει στη Βόρειο Ήπειρο όπου έχουμε εγκαταλείψει ολοσχερώς τα αδέρφια μας στην τύχη τους; Μίλησε κανείς για το διαφαινόμενο διπλωματικό Βατερλώ μας στο Σκοπιανό, όπου πλέον εκλιπαρούμε μια οποιαδήποτε λύση η οποία θα περιλαμβάνει φυσικά τον όρο «Μακεδονία» με την προσθήκη ενός γεωγραφικού παραγώγου το οποίο οι Σκοπιανοί θα διαγράψουν την επομένη της συμφωνίας; Διάβασε κανείς τα σχολικά βιβλία με τα οποία «μορφώνονται» τα σημερινά Ελληνόπουλα να φρίξει με όσα γράφονται εκεί μέσα; Είπε ποτέ καλό λόγο για την κοινωνική προσφορά του στρατού, των σωμάτων ασφαλείας, των δασκάλων, του κλήρου και όλων όσων μοχθούν για το κοινωνικό καλό; Προέβαλε ποτέ τον απλό στρατιώτη που προτίμησε να μη βάλει λυτούς και δεμένους και να υπηρετήσει την πατρίδα από τα προκεχωρημένα φυλάκια του Έβρου, των βορείων συνόρων, των βραχονησίδων μας και αισθάνεται και υπερήφανος γι’ αυτό; Έδειξε ποτέ τον αστυνομικό που έτρεξε να σώσει το παιδάκι που ένας ανώμαλος προσπάθησε να βιάσει και αποφεύγει να καυχηθεί για το κατόρθωμά του, ψελλίζοντας ένα «έκανα απλώς το καθήκον μου»; Ασχολήθηκε ποτέ με τον ανώνυμο δάσκαλο που παλεύει με νύχια και με δόντια ακόμα και στο πιο απομακρυσμένο μέρος της πατρίδας μας να μιλήσει για Χριστό και για Ελλάδα στους μαθητές του (τηρώντας δηλαδή τις επιταγές του Συντάγματος – άρθρο 16, παρ. 2) υπό τον φόβο των «κουλτουριαρέων» και των πάσης φύσεως «πολυπολιτισμικών» φορέων της δήθεν παιδείας; Αναφέρθηκε ποτέ στον ταπεινό λευίτη που σε πείσμα των καιρών και των χλευασμών που υφίσταται καθημερινά, επιμένει να αγωνίζεται να σώσει ψυχές;
Κατά τ’ άλλα μας ενόχλησαν τα πάρτυ στον «Αβέρωφ». Ας το καταλάβουμε πια: η σωτηρία της πατρίδας δεν αντιμετωπίζεται με μέτρα οικονομικά μόνο. Οφείλουμε να ανασυνθέσουμε ολόκληρο τον κοινωνικό ιστό της χώρας, να μην ντρεπόμαστε επιτέλους που είμαστε Έλληνες. Αυτό πρέπει να μας απασχολεί τώρα. Όχι μόνο οι λαμαρίνες του «Αβέρωφ»… ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2010/04/19/%ce%9f%ce%9c%ce%99%ce%9b%ce%99%ce%91_%ce%93%ce%99%ce%91_%ce%a4%ce%9f%ce%9d_%ce%a6%ce%99%ce%9b%ce%95%ce%9b%ce%9b%ce%97%ce%9d%ce%99%ce%a3%ce%9c%ce%9f_%ce%9a%ce%91%ce%99_%ce%a4%ce%97_%ce%94%ce%99%ce%95%ce%98%ce%9d%ce%97_%ce%91%ce%9b%ce%9b%ce%97%ce%9b%ce%95%ce%93%ce%93%ce%a5%ce%97 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2010-04-19T21:54:00-04:00 2010-04-19T21:54:00-04:00 ΕΠΙ ΤΗι ΕΥΚΑΙΡΙΑι ΤΗΣ ΚΑΘΙΕΡΩΣΕΩΣ ΤΗΣ 19ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ
ΩΣ ΗΜΕΡΑΣ "ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ"
ΚΑΛΑΜΑΤΑ 19/4/2010

Κυρίες και κύριοι,
Στην πόλη των Ελλήνων, σ’ αυτή την πόλη που μας έρχεται από πολύ μακριά και που ελπίζουμε να φτάσει ακόμα μακρύτερα, ανάμεσα στους αρχαίους ήρωες και σοφούς, στους βυζαντινούς αυτοκράτορες, στους αγωνιστές του ’21, ανάμεσα στις νεώτερες πνευματικές και πολιτικές φυσιογνωμίες του τόπου, δεσπόζει και η ΟΔΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ. Μεγάλη οδός, με πολλές διακλαδώσεις: Βύρωνος, Σανταρόζα, Βίκτωρος Ουγκώ, Σατωβριάνδου, Μίλλερ, Γκαίτε, Δουκίσσης Πλακεντίας, Κάνιγγος και τόσες άλλες!
Συνολικά, όπως αναφέρεται και στην «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», την Ελλάδα επισκέφτηκαν και αγωνίστηκαν γι’ αυτήν από το 1821 μέχρι και το 1825, κατά εθνικότητα: 342 Γερμανοί φιλέλληνες, 196 Γάλλοι, 137 Ιταλοί, 99 Άγγλοι, 35 Ελβετοί, 30 Πολωνοί, 17 Ολλανδοί και Βέλγοι, 16 Αμερικανοί, 9 Ούγγροι, 9 Σουηδοί, 8 Δανοί, 9 Ισπανοί και 33 άγνωστης εθνικότητας, στο σύνολό τους 940, από τους οποίους οι 313 έπεσαν στα πεδία των μαχών ή υπέκυψαν στις κακουχίες του πολέμου. Μπορεί να είναι κουραστικοί οι αριθμοί, αλλά αξίζει να ακουστούν, για να αντιληφθούμε το μέγεθος του φιλελληνισμού που προκάλεσε ο αγώνας των Ελλήνων για ελευθερία στην Ευρώπη και στον κόσμο. Φιλέλληνες, εξ άλλου, δεν ήταν μόνο Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, αλλά και Τούρκοι - όσο παράξενο κι αν ακούγεται – και Άραβες από την Αίγυπτο, τον Λίβανο, τη Συρία, την Παλαιστίνη και την Αραβική Χερσόνησο ήρθαν και πολέμησαν στο πλευρό των αγωνιζόμενων Ελλήνων.
Κορυφαία μορφή αυτού του παγκόσμιου ρεύματος, υπήρξε αναμφίβολα ο George Gordon Byron, ο γνωστός σε μας ως λόρδος Βύρων. Ο διάσημος αυτός Άγγλος ποιητής έφτασε στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1823 για να βοηθήσει με ενθουσιασμό τον Αγώνα των Ελλήνων για ελευθερία. Ο θάνατός του στο Μεσολόγγι, σαν σήμερα, στις 19 Απριλίου του 1824, στα 36 του χρόνια, θα συγκλονίσει Έλληνες και ξένους και θα στρέψει το βλέμμα όλων στη μικρή, αγωνιζόμενη Ελλάδα.
Δικαίως λοιπόν η ελληνική Πολιτεία ανταποκρινόμενη στο αίτημα πολλών, με πρωτοστάτες την «Επιτροπή για την Προστασία της Κληρονομιάς του Λόρδου Βύρωνα» και τον δραστήριο πρόεδρό της, δημοσιογράφο και συγγραφέα Θεόδωρο Καρζή, ανακήρυξε τη 19η Απριλίου, ημέρα θανάτου του λόρδου Βύρωνα ως «Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης».
Μια μικρή έστω αναφορά στον καθέναν απ’ αυτούς τους ανθρώπους, θα χρειαζόταν ώρες για να ολοκληρωθεί και επιπλέον θα υπήρχε ο κίνδυνος να μην ειπωθούν όλα όσα τυχόν γνωρίζουμε γι’ αυτούς τους σπουδαίους φίλους της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να αδικήσουμε την προσφορά τους.
Θα μου επιτρέψετε λοιπόν αφού «εάσω» τον έπαινο των προκείμενων ηρώων όπως ο Περικλής στον Επιτάφιό του, να σταθώ σε ορισμένα σημεία που πιστεύω πως έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για όλους εμάς, έτσι ώστε να κατανοήσουμε τους λόγους της ευρύτητας και μαζικότητας του έμπρακτου Φιλελληνικού κινήματος εκείνης της εποχής, ανάγοντάς το στις μέρες μας και στην αντιστροφή του κλίματος που έχει διαμορφωθεί, ιδιαίτερα τον τελευταίο καιρό.
Αρχικά θα πρέπει να αντιληφθούμε τη σημασία του κινήματος αυτού – ειδικά στην Ευρώπη – το οποίο χάρη στη μαζικότητά του, κατόρθωσε να πείσει πολλούς από τους ευρωπαίους ηγέτες να μεταστραφούν από σφοδροί πολέμιοι κάθε επαναστατικού κινήματος, σε ένθερμους υποστηρικτές του ελληνικού αγώνα για ελευθερία.
Προσπαθώντας να ανιχνεύσουμε τους λόγους οι οποίοι οδήγησαν αυτούς τους λαμπρούς φίλους της Ελλάδας στο να αγωνιστούν για έναν ξένο λαό, θα μπορούσαμε να τους αποδώσουμε γενικότερα στο κλίμα του κλασσικισμού και του ουμανισμού που επικρατούσε εκείνη την εποχή. Το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, σε συνδυασμό με τον ρομαντισμό αλλά και τον έντονο φιλελευθερισμό που τόλμησε να βγει στο φως, οδήγησε τους πιο μορφωμένους αστούς σε ριζοσπαστικές κινήσεις για την ελευθερία και ανεξαρτησία των λαών, άνοιξε έναν καινούργιο, εκτυφλωτικό κόσμο που συμπαρέσυρε πολλούς πνευματικούς ανθρώπους της Δύσης στο να επισκεφτούν την υπόδουλη Ελλάδα για να γνωρίσουν από κοντά τον Παρθενώνα, τους τόπους που περπάτησαν ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Περικλής, ο Λεωνίδας και τόσοι άλλοι αρχαίοι Έλληνες σοφοί και ήρωες. Με τον ερχομό τους στην Ελλάδα, οι άνθρωποι αυτοί ήρθαν σε επαφή με τους υπόδουλους Έλληνες και πολλοί απ’ αυτούς απογοητεύτηκαν από την κατάσταση στην οποία είχαν περιέλθει, ενώ άλλοι διείδαν μέσα στο βλέμμα των σύγχρονών τους Ελλήνων τη σπίθα του αγώνα για ελευθερία και εθνική αποκατάσταση. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα του Διαφωτισμού έχουμε θεμελιώδεις Διακηρύξεις των δικαιωμάτων του ανθρώπου, που παρ’ όλο που βρίσκονται ακόμα σε πρωτόλεια μορφή, θα οδηγήσουν σε ρηξικέλευθες επαναστάσεις, όπως η αμερικανική και η γαλλική. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να μείνει πίσω η σκλαβωμένη Ελλάδα;
Σε όλα αυτά προστέθηκε ο έκδηλος ενθουσιασμός που προκάλεσε ο σκληρός αγώνας του ίδιου εκείνου λαού που, από τα πολύ παλιά χρόνια έβαζε ως πρωταρχική αξία την ελευθερία και την αξιοπρέπειά του εναντίον ενός βάρβαρου και εχθρικού προς τη χριστιανική πίστη λαού, ενσωματώνοντας και μια μορφή διαμαρτυρίας απέναντι στις συντηρητικές και καταπιεστικές κυβερνήσεις της Ευρώπης.
Έτσι, μαζί με τους ρομαντικούς ιδεολόγους και αρχαιολάτρες, τους φιλελεύθερους και τους ενθουσιώδεις φοιτητές, θα βρεθεί και ένα πλήθος στρατιωτικών που θα συμπαρασυρθεί από το φιλελληνικό ρεύμα και θα προσπαθήσει με κάθε τρόπο να φθάσει στο «θέατρο» του πολέμου. Κοντά στους αξιωματικούς, κάθε λογής άτομα, επιστήμονες, υπάλληλοι, έμποροι, φοιτητές, ακόμη και μαθητές, θα τρέξουν, με αυταπάρνηση, να υπηρετήσουν την ελληνική υπόθεση. Θα φτάσουν στην επαναστατημένη Ελλάδα διωγμένοι από τις κυβερνήσεις των χωρών τους, επειδή δεν ανέχονταν να ζουν κάτω από καθεστώτα πλήρους απολυταρχίας. Οι στρατιωτικοί αυτοί έβλεπαν τον αγώνα τους δίπλα στους Έλληνες επαναστάτες ως τη συνέχεια του αγώνα που έκαναν στις χώρες τους για ελευθερία.
Το φιλελληνικό ρεύμα δεν σταματά όμως εδώ∙ Συνεχίζεται διαρκώς ανανεούμενο στα σκοτεινά χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια εποχή όπου η ανθρωπότητα στο σύνολό της δοκιμάζεται σκληρά. Η Ελλάδα και πάλι ορθώνει το ανάστημά της απέναντι σε δύο αυτοκρατορίες και αναδεικνύεται και πάλι πρωταγωνίστρια των αγώνων για ελευθερία ολόκληρης της ανθρωπότητας. Είναι η εποχή όπου ο Γάλλος Αντρέ Ζιντ γράφει σε επιστολή του προς τον Κ. Θ. Δημαρά στις 31 Δεκεμβρίου 1940, εξυμνώντας τον ελληνικό λαό: «…Αντιπροσωπεύετε για μας τον θρίαμβο της παλικαρίσιας αρετής, της πραγματικής αξίας, εκείνης των ολιγαρίθμων. Και τι ευγνωμοσύνη αισθανόμαστε για σας, γιατί ξαναδώσατε σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα εμπιστοσύνη, θαυμασμό, αγάπη και ελπίδα στον άνθρωπο».
Σήμερα η πατρίδα μας δοκιμάζεται. Έχει ανάγκη από ένα νέο ρεύμα Φιλελληνισμού. Πολύ φοβάμαι όμως ότι κάτι τέτοιο δεν υφίσταται πλέον! Αντ’ αυτού, η χώρα μας δέχεται συνεχείς επιθέσεις από παντού. Λοιδορίες, χλευασμοί, σκωπτικά σχόλια στα παγκόσμια μέσα ενημέρωσης. Οι Έλληνες αντί να θαυμάζονται για τον πολιτισμό τους, για τα επιτεύγματα και την ιστορία τους, έχουν στιγματιστεί πλέον ως άχθη της Ευρώπης, ως επαίτες από τους οποίους θα πρέπει να απαλλαγούν.
Τι έχει συμβεί; Γιατί αυτή η μεταβολή; Πολλές εξηγήσεις έχουν δοθεί κατά καιρούς για το θέμα. Νομίζω όμως ότι κάτι μας έχει διαφύγει στις αναλύσεις που προβάλλονται τελευταία και αφορούν μόνο την οικονομική μας κατάσταση: η Ευρώπη – και κατ’ επέκτασιν ο κόσμος ολόκληρος – έχει πλέον διαφοροποιηθεί και απομακρυνθεί από τα πρότυπα του παρελθόντος. Η φωνή των λαών έχει για τα καλά φιμωθεί και αυτό που μετράει πια για τις κυβερνήσεις και τους παγκόσμιους οικονομικούς κολοσσούς, είναι το κέρδος και μόνο. Σε έναν τέτοιο κόσμο η Ελλάδα και ό,τι κομίζει η Ελλάδα και οι Έλληνες, δεν έχει θέση. Σε έναν τέτοιο κόσμο που το χρήμα και η λογική που πηγάζει απ’ αυτό εξουσιάζει τα πάντα, η πατρίδα μας θα είναι ο παρίας και ποτέ ο πρωταγωνιστής.
Στο σημείο αυτό έρχεται να αναρωτηθεί κανείς: φταίνε μόνο οι άλλοι; Εμείς δεν φταίμε σε τίποτα; Εδώ θα λυπήσω όσους συνωμοσιολογούν βλέποντας παντού εχθρούς που θέλουν να αφανίσουν τον Ελληνισμό. Ο πρώτος και βασικός λόγος που βρισκόμαστε σ’ αυτή τη δυσχέρεια, η κυριότερη αιτία που οι Φιλέλληνες δεν υπάρχουν ή έχουν κρυφτεί απογοητευμένοι, είμαστε εμείς οι ίδιοι οι Έλληνες. Εμείς πρώτοι δεν είμαστε Φιλέλληνες, δεν αγαπάμε δηλαδή την πρόταση πολιτισμού που κομίζουμε ως λαός εδώ και τόσες χιλιάδες χρόνια και που θα έπρεπε να κομίζουμε και σήμερα. Ανιστόρητοι, ανελλήνιστοι, με νεκρωμένες τις αισθήσεις της Ελληνικότητάς μας, απομακρυσμένοι από την Ορθόδοξη πίστη, τα ήθη και τα έθιμά μας, με μια πιθηκίζουσα κοσμοπολίτικη διάθεση που βαφτίζουμε δήθεν πολυπολιτισμικότητα, χωρίς τις στοιχειώδεις γνώσεις για το τι είμαστε και τι θέλουμε από τη ζωή μας, δίνοντας την εικόνα πως είμαστε ένα σκάφος που κλυδωνίζεται άσχημα στη θάλασσα της παγκοσμιοποίησης. Δήθεν νεωτεριστές, δήθεν γενικώς.
Αν θέλουμε όμως να ξαναδούμε τους Φιλέλληνες να μιλούν για μας με τον θαυμασμό που μιλούσαν κάποτε, αν θέλουμε να ξαναδούμε ανθρώπους να θυσιάζονται για τα ιδανικά που πρώτοι οι Έλληνες διέδωσαν στον κόσμο, για την ελευθερία, για τη δημοκρατία, για τη δικαιοσύνη, για έναν κόσμο όπου τον πρώτο λόγο θα τον έχει ο άνθρωπος και όχι η απρόσωπη οικονομία των αγορών, δεν έχουμε παρά να σταθούμε ξανά στα πόδια μας και να ξαναγίνουμε, το επαναλαμβάνω, πρώτοι εμείς, Φιλέλληνες. Γιατί «Σ’ αυτό τον κόσµο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας µας χρειάζεται όλους τους άλλους». Γι’ αυτό «Πρέπει ν’ αναζητήσουµε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται», όπως λέει και ο ποιητής. Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν!

Σας ευχαριστώ… ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2010/01/18/%ce%9d%ce%b1_%ce%b6%cf%8e%cf%83%ce%b9_%cf%84%ce%b1_%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%b4%ce%af%ce%b1_%ce%9b%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%b9%ce%ba%cf%8e%cf%82...%c2%bb ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2010-01-18T19:22:00-05:00 2010-01-18T19:22:00-05:00 Εδώ θα παραθέσουμε ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα από αυτή την επιστολή. Το πλήρες κείμενο θα το βρει όποιος επιθυμεί στο Χρονικό του Γ. Σφραντζή (Δ΄, 21).
Αρχικά ο Βησσαρίων εξηγεί τους λόγους της καθυστέρησης να απαντήσει στις επιστολές που είχε λάβει νωρίτερα από τον παιδαγωγό, επειδή επιθυμούσε πρώτα να ρυθμιστούν οικονομικά ζητήματα που αφορούσαν την παραμονή των παιδιών. Επισημαίνει πως «…ο αγιώτατος πάπας δια παρακλήσεως φίλων τινών και οικείας καλοθελείας…» αποφάσισε να ενισχύσει τα ορφανά παιδιά του Θωμά Παλαιολόγου με 300 δουκάτα μηνιαίως.
Η συνέχεια είναι εξόχως διδακτική, θυμίζοντας τη σημερινή οικονομική κατάσταση της χώρας μας και τις αντιδράσεις των Δυτικών Ευρωπαίων που αισθάνονται ότι οι συνεχείς χορηγίες τους γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από ορισμένους επιτήδειους: «ακούσας δε ο αγιώτατος πάπας το πόσοι είναι αυτού υπερεθαύμασε και καταγινώσκεταί μας∙ και γαρ εάν εις τον αυθέντην τον μακαρισμένον εκείνον τοιούτον άνθρωπον εθαύμαζον πώς είχεν εδώ τόσους και εκατηγόρουν τον ότι εις την ξενιτείαν να τρέφη τόσους με ξένα δουκάτα και ξένας ελπίδας, πόσω μάλλον τώρα, οπού ήλθον και άλλοι πλειότεροι παρά οπού ήσαν εδώ, καταγινώσκοντές των και κατηγορούσι των, και μάλιστα εις αυθεντόπουλα νέα και ορφανά, οπού ούτε αξίωμα ούτε όνομα ούτε φήμην έχουσι…επαναστήσωμεν τις να τα διοική, ή τις είναι αναγκαίος να κρατηθή. και μετά ταύτα θέλουσι μερισθήν μετά βουλής εδικής μας εις εκείνους οπού θέλουσιν απομένειν». Στα πρόσωπα που ο Βησσαρίων θεωρεί απαραίτητα, είναι και «…είς ή δύο παπάδες Λατίνοι…δια να ψάλλωσι λειτουργίαν Λατινικήν συνεχώς». Αυτό, εξηγεί, θα πρέπει να γίνει, επειδή «είναι γαρ χρεία να ζώσι τα παιδία Λατινικώς, ώσπερ εβούλετο και ο μακαρισμένος πατήρ των [σημ.: ο Θωμάς Παλαιολόγος είχε ασπαστεί τον Καθολικισμό με την έλευσή του στην Ιταλία]. και οι άρχοντες οπού θέλουσιν είσθαι μετ’ εκείνους, είναι χρεία να προσέχωσιν εις τούτο, να μηδέν φεύγωσιν από την εκκλησίαν δια το μνημόσυνον του πάπα, ωσάν το εποίησαν εις την στράταν οπού ήρχεσθε, διότι αν φεύγωσιν από την εκκλησίαν, είναι χρεία να φεύγωσι και από την Φραγγίαν∙ ουδέ τινας γαρ θέλει άνθρωπον οπού τον ονομάζει άπιστον και αιρετικόν, και αποστρέφεταί τον φανερά». Ο παπικός πλέον καρδινάλιος Βησσαρίων δηλαδή, απειλεί τα παιδιά που απ’ ό,τι φαίνεται διέθεταν ακραιφνές ορθόδοξο φρόνημα, πως εάν συνεχίσουν να ζουν και να πολιτεύονται με τον Ορθόδοξο τρόπο ζωής, τότε δεν έχουν καμία θέση στη Δύση και θα πρέπει να διακοπεί και η χρηματική χορηγία από τον πάπα!
Εντύπωση προκαλεί και η συνέχεια, όπου ο Βησσαρίων κάνει λόγο για κάποια συμφωνία που είχε κάνει με τον πατέρα τους Θωμά πριν τον θάνατό του, ο οποίος «εβούλετο να τα ενδύση και να ποιήση να ζουν Φράγγικα παντελώς, ήγουν να ακολουθούσι την εκκλησίαν κατά πάντα ωσάν Λατίνοι και ουχί αλλέως, να ενδύνωνται Λατινικώς, να μάθουν, να γονατίζουν τους υπερέχοντας και πάπαν και καρδιναλίους και τους άλλους αυθέντας, να αποσκεπάζωνται το κεφάλι τους, να τιμώσι τους χαιρετώντας αυτούς, όταν υπάγουν να ιδούν καρδινάλιν ή άλλον όμοιον αυθέντην, να μηδέν καθίσουν ποσώς, αμή να γονατίζουν και απέκει όταν τους είπη εκείνος να σηκωθούσιν».
Ένα σημείο στο οποίο επιμένει ο Βησσαρίων σε πολλά σημεία της επιστολής του, είναι να λησμονήσουν τη βασιλική γενιά από την οποία προέρχονται. Να ταπεινωθούν όσο περισσότερο γίνεται, ιδιαίτερα μπροστά στην παπική εξουσία («και μηδέν ενθυμούνται ότι είναι βασιλέως απόγονοι, αμή ας ενθυμούνται ότι είναι διωγμένοι από τον τόπον των, ορφανοί, ξένοι, ολόπτωχοι, ότι είναι χρεία να ζουν από ξένα χέρια...να μην ενθυμούνται ότι είναι ευγενικοί»).
Θα ολοκληρώσουμε αυτή τη μικρή αναφορά μας στην επιστολή του καρδινάλιου Βησσαρίωνα με μια ακόμα καίρια παρατήρησή του προς τους παραλήπτες αυτής της επιστολής: «ας μανθάνωσιν από τώρα να γονατίζουν επιτήδεια και εύμορφα. και να μην το έχωσιν εντροπήν ότι μεγάλοι ρηγάδες και βασιλείς το ποιούσιν. όταν σεβαίνουν εις εκκλησίαν Λατινικήν, ας γονατίζουν και ας εύχωνται ώσπερ οι Λατίνοι. υπαγένετέ τους συνεχώς εις τας εκκλησίας, εις τας λειτουργίας, και ας στέκωνται μετά ευλαβείας και προσοχής, χωρίς γέλωτος, χωρίς λαλίας. ας γονατίζουν και ας αποσκεπάζωνται ώσπερ οι Λατίνοι, και ας μιμούνται εκείνους. αν ούτως ποιώσι, θέλουσι βοηθηθείν, θέλουν έχειν τιμήν παρά πάντας, θέλω δυνηθείν και εγώ να τους συνεργώ. ει δε ταναντία ποιούσιν, εγώ δεν θέλω δυνηθείν να τους βοηθήσω ουδέ όλως, οι άνθρωποι θέλουν τους αποστραφείν, και τινάς δεν θέλει τους τιμήσειν ουδέ ποσώς».
Όσοι από τους αναγνώστες επιθυμούν, ας τοποθετήσουν στη θέση των παιδιών του Θωμά τους σύγχρονους Έλληνες και στη θέση του Βησσαρίωνα όλους εκείνους τους δήθεν αντικειμενικούς (πολιτικούς, δημοσιογράφους, μεγαλοεπιχειρηματίες κ.λπ.), οι οποίοι αποτελούσαν εκλεκτούς συνδαιτυμόνες στο μεγάλο φαγοπότι που γινόταν τόσα χρόνια με τα χρήματα της Ευρώπης και που σήμερα ζητούν μετ’ επιτάσεως από τον λαό να πάψει να υπάρχει για να ζήσει σύμφωνα με όσα του ζητούν από τας Ευρώπας…
Αλήθεια, θυμάται κανείς τι απέγιναν εκείνα τα παιδιά του Θωμά; ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/11/12/%ce%93%ce%99%ce%91_%ce%a4%ce%9f_%ce%9a%ce%a1%ce%a5%ce%a6%ce%9f_%ce%a3%ce%a7%ce%9f%ce%9b%ce%95%ce%99%ce%9f_-_%ce%91%ce%a1%ce%98%ce%a1%ce%9f_%ce%a3%ce%a4%ce%9f_%ce%a0%ce%95%ce%a1%ce%99%ce%9f%ce%94%ce%99%ce%9a%ce%9f__%ce%a6%ce%99%ce%9b%ce%9f%ce%9b%ce%9f%ce%93%ce%99%ce%9a%ce%97_,_%cf%84._108 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-11-12T19:09:00-05:00 2009-11-12T19:09:00-05:00
Σε αρκετές εθνικές επετείους πιάνω τον εαυτό μου να αναπολεί την εποχή που κι εγώ ήμουν μαθητής. Δεν ξέρω γιατί, αλλά κάθε φορά που παρακολουθώ μια γιορτή για την εθνεγερσία του 1821, στον νου μου έρχεται εκείνος ο πίνακας του Γύζη με τον γερο-καλόγερο και τα παιδάκια γύρω του να μαθαίνουν «γράμματα σπουδάγματα, του Θεού τα πράγματα…».
Τα τελευταία χρόνια, μια ομάδα αναθεωρητών συναδέλφων ιστορικών, μας καλεί να ξεχάσουμε αυτή την εικόνα που έχουμε και προσπαθεί να μας πείσει ότι το «Κρυφό Σχολειό» είναι απλώς ένας από τους πολλούς μύθους που έπλασε ο λαός μετά την απελευθέρωση του τόπου μας, για να διεκτραγωδήσει τα δεινά της Τουρκοκρατίας. Στα αζήτητα λοιπόν και ο Γύζης, και το «Φεγγαράκι μου λαμπρό…». Στο πυρ το εξώτερον και η Αγία Λαύρα και η ημερομηνία της 25ης Μαρτίου. Όσα ξέραμε για το ’21 θα πρέπει να τα ξεχάσουμε πλέον…
Διαβάζοντας αυτόν τον καταιγισμό άρθρων, δημοσιευμάτων, βιβλίων κ.λπ., θα πρέπει να ομολογήσω ότι κλονίστηκα∙ Μήπως έχουν δίκιο όλοι αυτοί που υποστηρίζουν πως το «Κρυφό Σχολειό» ήταν μύθος τελικά;
Ώσπου μια μέρα, κατά τη διάρκεια των πρόσφατων Πανελληνίων εξετάσεων, και όντας μέλος σε μια Λυκειακή Επιτροπή, προσπάθησα να περάσω την ώρα μου διαβάζοντας από τη βιβλιοθήκη του σχολείου «κάτι». Το πρώτο βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου είχε τη σφραγίδα του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου και διαπραγματευόταν τον Κυπριακό Αγώνα 1955 – 1959[1]. Ξεφυλλίζοντας αυτό το βιβλίο, το μάτι μου έπεσε σε μια συγκλονιστική για μένα φωτογραφία: Ένας νέος Γύζης, αντί να ζωγραφίσει τον περιβόητο πίνακα, είχε φωτογραφήσει μέσα σε μια εκκλησία της Λευκωσίας έναν καθηγητή (μάλλον Γαλλικών) καθισμένο σε μια ψάθινη καρέκλα, έχοντας αριστερά του έναν πίνακα και μπροστά του μαθητές που παρακολουθούσαν τον πίνακα! Κάτω από αυτή τη φωτογραφία υπήρχε και το εξής σχόλιο: «Ο κυβερνήτης έκλεισε το Παγκύπριο Γυμνάσιο. Οι μαθητές προσέρχονται στις εκκλησίες της Λευκωσίας. Κάνουν την προσευχή τους και συνεχίζουν τα μαθήματά τους»[2]! Πιο κάτω (σελ. 131) κι άλλη, παρόμοια φωτογραφία με αντίστοιχο σχόλιο («Το “κρυφό σχολειό” αναβιώνει στις εκκλησίες, στην ατμόσφαιρα του δέους και της αγωνιστικής θέλησης»). Τι είχε συμβεί; Μας το εξηγεί το ίδιο βιβλίο στις επόμενες σελίδες του (σελ. 134 – 135): «Ο Στρατάρχης Χάρντιγκ δια να καταστείλη, ως ενόμιζε, την δράσιν της Νεολαίας διέταξε την δια παντός μέσου πάταξιν της “μαθητικής”, ως απεκάλει την εθνικήν εξέγερσιν των Ελληνοπαίδων της Κύπρου…Συγχρόνως διετάχθη η απέλασις των εξ Ελλάδος καθηγητών…και κατέστη υποχρεωτική η διδασκαλία των Αγγλικών εις τους μαθητάς της Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεως των δημοτικών σχολείων, με πέντε ώρας εβδομαδιαίως, ενώ δια τα Ελληνικά αφέθησαν τρεις ώραι…». Αυτή η αντίδραση των Άγγλων αποικιοκρατών, οδήγησε στη λειτουργία διδακτηρίων στους ναούς της Κύπρου, ώσπου έληξε η Αγγλοκρατία στο νησί.
Αυτό, δεν ήταν μια μορφή «κρυφού σχολειού»; Το ίδιο δεν συνέβη και στους άτυχους Έλληνες της Βορείου Ηπείρου για τους οποίους γράφει ο Γάλλος δημοσιογράφος Rene Puaux σε βιβλίο του γι’ αυτούς αμέσως μετά την απελευθέρωσή τους από τον ελληνικό στρατό το 1913[3] τα εξής: «Κανένα βιβλίο τυπωμένο στην Αθήνα δεν γινόταν δεκτό στα σχολεία της Ηπείρου. Ήταν επιβεβλημένο να τα προμηθεύονται όλα από την Κωνσταντινούπολη. Η Ελληνική Ιστορία ήταν απαγορευμένη. Στην περίπτωση αυτή λειτουργούσαν πρόσθετα κρυφά μαθήματα, όπου χωρίς βιβλία, χωρίς τετράδια, ο νεαρός Ηπειρώτης μάθαινε για τη μητέρα Πατρίδα, διδασκόταν τον Εθνικό της Ύμνο, τα ποιήματά της και τους ήρωές της. Οι μαθητές κρατούσαν στα χέρια τους την ζωή των δασκάλων τους. Μία ακριτομυθία, μια καταγγελία ήταν αρκετή. Δεν είναι συγκινητικό, αυτά τα διακόσια μικρά αγόρια και τα διακόσια πενήντα κοριτσάκια να δέχονται τις επιπλέον ώρες των μαθημάτων (στην ηλικία, που τόσο αγαπούν τα παιχνίδια), να συζητούν για την Ελλάδα και επιστρέφοντας στις οικογένειές τους με τα χείλη ραμμένα να κρατούν τον ενθουσιασμό μυστικό στην καρδιά;».
Αυτό δεν ήταν «κρυφό σχολειό»; Αλλά ας πάμε και σε μια ζωντανή μαρτυρία ενός απλού ανθρώπου, του Κυρ. Ι. Φίνα, τότε προέδρου της κοινότητας Λίνδου από τη Ρόδο, ο οποίος αναφέρεται στην εποχή της Ιταλοκρατίας, που έγραψε μια επιστολή την οποία δημοσίευσε η εφημερίδα Καθημερινή στις 16 Ιουνίου1998 και η οποία γράφει επί λέξει: «Με αφορμή τα όσα γράφονται στην στήλη της εφημερίδας σας για το “Κρυφό Σχολειό” της τουρκοκρατίας, θα μου επιτρέψετε συμπληρωματικά να αναφερθώ με συντομία, στο πότε και κατά ποιον τρόπο λειτούργησε κατά την φασιστική κατοχή η μορφή αυτή του σχολείου, στην επαρχία της Ρόδου. Το 1937, ο πολύς Ντε Βέκκι, τετράρχης του φασισμού και Γενικός Διοικητής Δωδεκανήσου, 1936-1940, έχοντας ελεύθερο το πεδίο και εκμεταλλευόμενος την ισχυροποίηση της Ιταλίας σε διεθνές επίπεδο, στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, επιδίδεται συστηματικότερα στον εξιταλισμό των πάντων στη Δωδεκάνησο, αρχίζοντας από τον ευαίσθητο τομέα της Παιδείας. Και κατά τρόπον απροσχημάτιστο, τον Ιούλιο του έτους εκείνου, καταργεί με κυβερνητικό Διάταγμα το από αιώνων κρατούν εκπαιδευτικό καθεστώς. Όλα ανεξαιρέτως τα ελληνικά σχολεία της Δωδεκανήσου μετατράπηκαν σε ιταλικά και αντί των Δωδεκανησίων που παύθηκαν, ήρθαν φανατικοί Ιταλοί εκπαιδευτικοί, επιλεγμένοι από το φασιστικό καθεστώς. Μπροστά σε αυτή τη σκληρή πραγματικότητα έλαμψε η ελληνική επινοητικότητα, σε όλο της το μεγαλείο. Ο Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος Τρύφωνος δραστηριοποιείται ενεργότερα και εκμεταλλεύεται ορισμένες συγκυρίες. Επιδέξια και αθόρυβα αποσπά, το 1938, με νωπή ακόμη τη μελάνη της υπογραφής του Διατάγματος, που καθιέρωνε τη σκληρή φασιστική εκπαιδευτική πολιτική, τη συγκατάθεση του Τοποτηρητή του φασιστικού καθεστώτος στη Δωδεκάνησο, να διδάσκεται και στα παιδιά των χωριών το Θρησκευτικό μάθημα στις εκκλησίες κάθε Κυριακή, με τη διευρυμένη μορφή του Κατηχητικού. Ας σημειωθεί ότι τα Κατηχητικά, μέσα στις εκκλησίες, στην πόλη της Ρόδου, λειτουργούσαν από το 1934, κατά τρόπον όμως υποτυπώδη. Το 1938 επεκτάθηκαν σε όλο το γεωγραφικό χώρο της επαρχίας Ρόδου. Η παραπάνω άδεια του Ντε Βέκκι για τα Κατηχητικά, δόθηκε με τον όρο, ότι το μάθημα θα γινόταν μέσα στην εκκλησία και θα χρησιμοποιούνταν ως δάσκαλοι, κληρικοί. Είναι η εποχή, που ο κάθε ιερωμένος στην ύπαιθρο, ή την πρωτεύουσα της Ρόδου, ανεξάρτητα από το βαθμό μόρφωσής του, πρόσφερε στους συγχωριανούς του, αλλά και στη διατήρηση των ιερών και οσίων υπηρεσίες ισάξιες των ιερωμένων του Γένους. Στα σκοτεινά εκείνα χρόνια διδάσκονταν τα Ροδιτόπουλα κάθε Κυριακή, μέσα στην εκκλησία, τα ελληνικά γράμματα, κάτω από το πρόσχημα των Θρησκευτικών. Παράλληλα με το Κατηχητικό, ιδρύθηκαν και Χορωδίες Βυζαντινής Μουσικής, που αποτέλεσαν κίνητρο, όχι μόνο για την προσέλκυση μεγάλου αριθμού παιδιών στο Κατηχητικό, αλλά και άλλων ενηλίκων κατοίκων στην εκκλησία. Το Κατηχητικό λειτουργούσε κανονικά κάθε γιορτή και Κυριακή. Μια δυο φορές το χρόνο γινόταν επιθεώρηση από τη Μητρόπολη. Τηρούνταν φύλλα προόδου και μοιράζονταν Συνόψεις, Συνέκδημοι και άλλα θρησκευτικά βιβλία που χρησιμοποιούνταν σαν Αναγνωστικά. Συνοπτικά, μπορούμε να πούμε, ότι τα Κατηχητικά μεταβλήθηκαν πράγματι σε “Κρυφό Σχολειό”. Έτσι με τα δεδομένα αυτά, γίνεται φανερό ότι η Εκκλησία στην επαρχία Ρόδου, υπό το πρόσχημα των Κατηχητικών Σχολείων, βρήκε τρόπον εύσχημο, ένα “μονοπάτι”, ώστε να επαναρχίσει, έστω και περιορισμένα, η λειτουργία των ελληνικών σχολείων στη Ρόδο, καθώς και σε άλλα νησιά της Δωδεκανήσου. Το Πατριαρχείο επιδοκίμασε τη λειτουργία των Κατηχητικών και με απόφαση της Ιεράς Συνόδου, εξέφρασε την ευαρέσκειά του προς τον Μητροπολίτη Τρύφωνος. Και η Πολιτεία μεταπελευθερωτικά αναγνώρισε τους τίτλους σπουδών»[4].
Αυτές οι σύγχρονες πηγές με οδήγησαν να ασχοληθώ περαιτέρω με το ζήτημα και να αναζητήσω στοιχεία για το θέμα και από την επίμαχη περίοδο. Το σύνολο των ευρημάτων λόγω του μεγέθους τους δεν μπορώ να το παρουσιάσω στη Φιλολογική, ωστόσο θα προσπαθήσω για χάρη των συναδέλφων να είμαι όσο περιεκτικότερος μπορώ.
Ο πρώτος ο οποίος αναφέρεται στην οικτρή κατάσταση που βρίσκονται τα ελληνικά γράμματα, είναι ο πρώτος πατριάρχης μετά την Άλωση, ο Γεννάδιος Σχολάριος («Πού τα παιδευτήρια της σοφίας; […] Κατεπόθησαν υπό του Μωάμεθ»[5]), για να συνεχίσει ο Ζυγομαλάς εκατό περίπου χρόνια αργότερα: «Πάντα δεδουλωμένα δουλεία Αγαρηνών [εισί], και ουκ έχοντα τας ελευθέρους επιστήμας. […] Το δ’ αίτιον, ότι αι κακώσεις και αι συζητήσεις των τυραννούντων δειναί»[6]. Τα ίδια θα πει και ο κατ’ εξοχήν φίλος των γραμμάτων, πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρης: «Πως δεν έχομεν σοφίαν και μαθήματα, αλήθεια είναι. […] Αν είχε [όμως] βασιλεύσει ο Τούρκος εις την Φραγγίαν δέκα χρόνους, χριστιανούς εκεί δεν εύρισκες. […] Και σεις μου λέγετε πως δεν έχομεν σοφίαν;»[7].
Εάν υπήρχαν τόσα σχολεία και τόση ελευθερία όση διατείνονται οι φίλοι του νεοθωμανισμού, τότε γιατί ο Κολοκοτρώνης επισημαίνει στα απομνημονεύματά του ότι «Εις τον καιρό της νεότητος, όπου ημπορούσα να μάθω κάτι τι, σχολεία, ακαδημίαι δεν υπήρχαν. Μόλις ήσαν μερικά σχολεία, εις τα οποία εμάθαιναν να γράφουν και να διαβάζουν. Οι παλαιοί κοτσαμπάσιδες, όπου ήσαν οι πρώτιστοι του τόπου, μόλις ήξευραν να γράφουν το όνομά τους. Το μεγαλύτερο μέρος των αρχιερέων δεν ήξευρε παρά εκκλησιαστικά κατά πράξιν, κανένας όμως δεν είχε μάθησι. Το ψαλτήρι, το κτωήχι, ο μηναίος, άλλαι προφητείαι ήσαν τα βιβλία οπού ανέγνωσα»[8], ο δε Κανέλλος Δεληγιάννης, προεστός της εποχής, έρχεται να επιβεβαιώσει τα λεγόμενα από τον Κολοκοτρώνη τονίζοντας πως ο ίδιος ήταν «άνευ παιδείας, καθότι τότε δεν υπήρχον εις την Πελοπόννησον Ελληνικά Σχολεία» [9];
Παρόμοια είναι και η άποψη του Στέφανου Κανέλλου, την οποία ο ίδιος εκφράζει στη Leucothea που εξέδωσε ο Γερμανός C. Iken το 1825 και υπογραμμίζει: «Οι Τούρκοι εμπόδιζαν τα σχολεία αυστηρότερα και από τας εκκλησίας. […] Δια τούτο… [ οι Γραικοί] επροσπαθούσαν […] να συστένουν κοινά σχολεία κρυφίως, όπου και των πτωχών τα τέκνα ανεξόδως εδιδάσκοντο»[10].
Εάν ο χώρος δεν πίεζε, θα μπορούσαμε να αναφερθούμε και σε μια πλειάδα άλλων προσώπων με κοινή θέση στο όλο ζήτημα, και μάλιστα όχι πολλά χρόνια μετά την απελευθέρωση (επομένως και απευθυνομένων σε ώτα ειδότων και παθόντων), όπως του Ιάκωβου Ρίζου-Νερουλού (1826), του Μισαήλ Αποστολίδη, καθηγητή της Θεολογικής σχολής (1837), του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων (1842), του Φίλιππου Ιωάννου, πρώτου καθηγητή της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1849), του Κωνσταντίνου Φρεαρίτη, καθηγητή της Νομικής (1863), του Αμερικανού προξένου στην Αθήνα Charles Tuckermann (1867), του Νικόλαου Δραγούμη (1874), του Γεωργίου Χασιώτη, ιστορικού της εκπαίδευσης (1881) και πολλών ακόμα λογίων και επιστημόνων της εποχής…
Το συμπέρασμα από την ενδελεχή μελέτη όλων αυτών των πηγών νομίζω ότι είναι πως χρειάζεται προσεκτικότερη μελέτη για ένα τέτοιο θέμα και όχι αναμάσημα των απόψεων του Άλκη Αγγέλου[11] ή των υποστηρικτών της άποψής του. Όποιος δεν ξέρει να διαβάζει ή διαβάζει ό,τι θέλει να διαβάσει χωρίς ο ίδιος να μελετά τις πηγές, καλύτερα να ασχοληθεί με τα υποκείμενα και τα αντικείμενα των απαρεμφάτων και όχι με αυτά!
Ασφαλώς βέβαια, δεν θα πρέπει να δεχθούμε και όλες τις δήθεν λαϊκές αντιλήψεις ότι σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας υπήρχε κι από ένα κρυφό σχολειό γιατί τότε θα παραφρονήσουμε! Δεν θα ξεχάσω όταν επισκέφτηκα παλιότερα ένα χωριό της μεσσηνιακής Μάνης, στο όποιο κάποιος φίλος μου απ’ τη μια καυχιόταν πως δεν πάτησε Τούρκος στα μέρη του, κι απ’ την άλλη μου έδειχνε με περηφάνια το «κρυφό σχολειό» που λειτουργούσε σε ένα κοντινό μοναστήρι…
Εννοώ ότι θα πρέπει επιτέλους να τεθεί το ζήτημα στις σωστές του βάσεις. Και αυτές δεν είναι ούτε η πλήρης απαξίωση του ως δήθεν μύθου, ούτε και η εξύψωσή του ως του μεγίστου παράγοντα που διατήρησε την ελληνικότητα του υπόδουλου Γένους! Είναι νομίζω επιτακτική ανάγκη να αποδοθούν οι σωστές διαστάσεις ενός φαινομένου που έλαβε χώρα κατά το παρελθόν, τόσο το προεπαναστατικό, όσο και το σχετικά πρόσφατο (βλ. σχετ. μαρτυρίες από την Κύπρο, τη Β. Ήπειρο και τα Δωδεκάνησα).
Δεν είναι ντροπή να αναγνωρίσει κανείς πως ίσως, λέω ίσως, σε περιόδους δύσκολες για την επιβίωση του Ελληνισμού και σε περιοχές που η τοπική οθωμανική εξουσία αυθαιρετούσε συχνά, υπάρχουν πηγές (τις βασικότερες απ’ αυτές τις ανέφερα πριν) που τεκμηριώνουν του λόγου το αληθές. Γιατί δεν είναι δυνατόν να συγκρίνουμε την εποχή που τον οσμανικό θρόνο κατείχε ο μεταρρυθμιστής σουλτάνος Σελίμ Γ΄ (1761-1808) για παράδειγμα, με αυτήν του Μουράτ Δ΄ (1623-1640) γνωστού για τη βιαιότητα του χαρακτήρα του! Ας μην ξεχνάμε επίσης πως η πληθώρα των επαναστάσεων σε διάφορα σημεία της αυτοκρατορίας, αναλόγως σκλήραινε ή μη τη στάση των τοπικών αρχών. Τοπικών αρχών που το μόνο που τις απασχολούσε ήταν το μπαξίσι. Αυτό επισημαίνει και ο Ρίζος-Νερουλός γράφοντας πως «Ο Μαυροκορδάτος, απολαύων ευνοίας και τιμής παρά το οθωμανικώ υπουργείω, υπερησπίζετο το έθνος αυτού κατά των αρπαγών και συκοφαντιών των εν ταις επαρχίαις διοικητών, ελάμβανεν άδειαν του συνιστάν σχολεία δημόσια εν διαφόροις τουρκικαίς πόλεσι της ευρωπαϊκής και ασιατικής Τουρκίας…έκλειον δε τα στόματα των εν ταις επαρχίαις διοικητών ότε μεν δια δώρων, ότε δε δια της ισχυράς προς τους πάτρωνας αυτών μεσιτείας»[12].
Ο Κων/νος Κούμας, προσφέρει εδώ τη δική του μαρτυρία[13], ο οποίος αναφέρει πως 10ετής ων, μετά τα Ορλωφικά, δεν είχε δει μπροστά του ούτε εκκλησία, ούτε σχολείο, επειδή κρυβόταν εξαιτίας του φόβου των γενιτσάρων που βρίσκονταν στη Λάρισα. Μια πόλη λοιπόν σαν τη Λάρισα, δεν διέθετε επί 24 χρόνια ναό για να εκκλησιάζονται οι χριστιανοί, και για άλλα τόσα περίπου σχολείο για να μαθαίνουν γράμματα τα παιδιά! Θα πρέπει να είναι αφελής κανείς για να πιστέψει πως ο Κων/νος Κούμας έφτασε στην ηλικία των 10 χρόνων χωρίς να έχει διδαχθεί καθόλου γράμματα και εξαίφνης ως άλλο παιδί-θαύμα εξελίχθηκε στον λόγιο που γνωρίζουμε όλοι!
Βέβαια, όσοι επιμένουν να ζητούν μαθητολόγια και επίσημα έγγραφα που να αποδεικνύουν ότι το κρυφό σχολειό υπήρξε, ας μείνουν ήσυχοι. Τέτοια στοιχεία ούτε υπάρχουν, ούτε πρόκειται να βρεθούν ποτέ!
Το κείμενο αυτό δεν είχε σκοπό του να πείσει απαραίτητα τους αρνητές του κρυφού σχολειού ότι σφάλουν. Είχε όμως την επιθυμία να προσφέρει σε όλους τους καλοπροαίρετους συναδέλφους ιστορικούς και φιλολόγους μια άλλη άποψη για το θέμα. Σωστή ή λάθος, πάλι η ιστορία θα το δείξει…

[1] Ο απελευθερωτικός μας Αγώνας ’55 – ’59. Μια πρώτη γνωριμία, εκδ. Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου, Λευκωσία 2003.
[2] ό.π. (σελ. 58).
[3] Rene Puaux, Δυστυχισμένη Βόρειος Ήπειρος, εκδ. Τροχαλία, Αθήναι χ. χ., σελ. 126.
[4] Εφημ. Καθημερινή, 16/6/1998, επιστολή Κυρ. Ι. Φίνα, τότε προέδρου της κοινότητας Λίνδου από τη Ρόδο.
[5] Κ.Β. Σκουτέρη, Κείμενα του Νέου Ελληνισμού, Εκκλησιαστικαί Εκδόσεις Εθνικής Εκατονπεντηκονταετηρίδος 3, εν Αθήναις 1971, σσ. 35-36.
[6] Μ. Crusius, Turcograecia, Basileae 1584, σσ. 93-94.
[7] Κ.Β. Σκουτέρη, ό.π. σσ. 63-64.
[8] Θ. Κολοκοτρώνη, Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής από τα 1770 έως τα 1836, υπαγόρευσε Θεόδωρος Κωνσταντίνου Κολοκοτρώνης, Αθήνησιν 1846, σ. 48.
[9] Κ. Δεληγιάννης, Απομνημονεύματα, τ. 1, Απομνημονεύματα Αγωνιστών του ’21 16, Αθήναι 1957, σ. 27.
[10] Άλκη Αγγέλου, ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Χρονικό ενός μύθου, εκδ. Εστία, Αθήνα 1999, σ. 19.
[11] Άλκη Αγγέλου, ό.π.
[12] Ιάκωβος Ρίζος-Νερουλός, Ιστορία των Γραμμάτων παρά τοις Νεωτέροις Έλλησι, Αθήνησι 1870. Πρωτότυπη έκδοση: J. Rizo-Nérοulοs, Cοurs de Littérature Grecque Mοderne, seconde édition revue et augmentée, Genève-Paris 1828 (A΄ έκδοση, Genève-Paris 1827).
[13] Κ. Μ. Κούμας, Ιστορίαι των Ανθρωπίνων Πράξεων, τ. 10, εν Βιέννη της Αυστρίας 1831, σσ. 383-384: («Συνηθισθέντες οι γιανίτσαροι να φονεύουν χριστιανούς, ετουφέκιζαν καθ’ εκάστην 10-20 χριστιανούς. Ένα μόνον ναόν είχαν πέντε χιλιάδες κάτοικοι της πόλεως εκείνης, τιμώμενον εις όνομα του αγίου Αχιλλίου, και τούτον τον εκρήμνισαν, με όρκον να μη συγχωρήσωσι πλέον την ανάκτισίν του. Μετά παρέλευσιν εικοσιτεσσάρων ετών, κατά τα οποία οι χριστιανοί εστερούντο την ιεράν ταύτην παραμυθίαν […] ανεκτίσθη ο ναός ούτος επί Σελίμ Γ΄, δια φροντίδος του αξιεπαίνου μητροπολίτου Λαρίσσης Διονυσίου Καλλιάρχου, οπότε ο καλός ούτος ποιμήν ανήγειρε και το παλαιόν Ελληνικόν σχολείον»).
]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/11/12/%ce%91%ce%a0%ce%91%ce%9d%ce%a4%ce%97%ce%a3%ce%97_%ce%a3%ce%95_%ce%9d.%ce%95._%ce%9c%ce%95%ce%a3%ce%a3%ce%97%ce%9d%ce%99%ce%91%ce%a3_%ce%a4%ce%9f%ce%a5_%ce%9a.%ce%9a.%ce%95. ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-11-12T18:59:00-05:00 2009-11-12T18:59:00-05:00
Κύριε Διευθυντά,
Μόλις εχθές πληροφορήθηκα με έκπληξη ότι στο φύλλο της εφημερίδος σας της Παρασκευής 30 Οκτωβρίου τ.έ. δημοσιεύσατε μια ανακοίνωση που σας έστειλε η Ν.Ε. Μεσσηνίας του Κ.Κ.Ε. η οποία αναφέρεται στο πρόσωπό μου με εντελώς απαξιωτικά και υποτιμητικά σχόλια. Η ανακοίνωση αυτή εκδόθηκε με αφορμή ομιλία που πραγματοποίησα στο αμφιθέατρο «Αλέξανδρος Κουμουνδούρος» της Ν.Α. Μεσσηνίας επ’ ευκαιρία της εθνικής εορτής της 28ης Οκτωβρίου προσκεκλημένος από την Ν.Α. Μεσσηνίας καθώς και το περιεχόμενο της εορτής που είχα αναλάβει του Μουσικού Σχολείου της πόλεώς μας. Παρότι δεν διαθέτω το πλεονέκτημα της παρουσίας ενός ολόκληρου κομματικού μηχανισμού πίσω μου, θα προσπαθήσω με τις προσωπικές, ελάχιστες δυνάμεις μου, να ανταποκριθώ στην πρόκληση που μου απευθύνεται από το εν λόγω κόμμα.
Επειδή σέβομαι τον πολύτιμο χώρο της εφημερίδας, θα προσπαθήσω να είμαι σύντομος και περιεκτικός, απαντώντας στο σύνολο των αιτιάσεων που αποδίδονται στο πρόσωπό μου.
Κατ’ αρχάς θα πρέπει να διαχωρίσουμε τις δύο ιδιότητές μου: του ομιλητή ορισμένου από την Ν.Α. Μεσσηνίας και του υπευθύνου της σχολικής εορτής του Μουσικού Σχολείου. Ως προς την πρώτη, οι κατηγορίες που μου αποδίδονται είναι η εξύμνηση της στάσης «του δικτάτορα και φασίστα Μεταξά, του διαδόχου του Κορυζή και του Μητροπολίτη (sic) Χρύσανθου που αρνήθηκε να ορκίσει την κυβέρνηση (ποια άραγε;), έχοντας όμως σταθεί στο πλευρό του δικτάτορα Μεταξά το προηγούμενο διάστημα». Επιπλέον κατηγορούμαι ότι «ξέχασα» να πω «ότι το ΟΧΙ το είπε ο ελληνικός λαός, ότι το Κ.Κ.Ε., το Ε.Α.Μ. και ο Ε.Λ.Α.Σ. οργάνωσαν την πάλη ενάντια στον κατακτητή…την ίδια ώρα που οι υπόλοιποι “σωτήρες” του έθνους έπιναν τσάι στο Κάιρο» και επίσης «ξέχασα» να αναφερθώ «στους 20 και πλέον εκατομμύρια νεκρούς και τις χιλιάδες κατεστραμμένες πόλεις που είχε η Σοβιετική Ένωση και το ότι στους αγώνες της οφείλουμε την ήττα του φασισμού». Στη συνέχεια επαναλαμβάνονται οι ίδιες κατηγορίες με άλλα λόγια. Ως προς τη δεύτερη, κατηγορούμαι πως η γιορτή γενικώς «εκτός από απαράδεκτη και ανιστόρητη (sic) ήταν και ένας αντικομμουνιστικός οχετός (sic)». Εξειδικεύοντας, η Ν.Ε. Μεσσηνίας του Κ.Κ.Ε. θεωρεί ηθελημένη την προβολή στην παρουσίαση (και όχι σλάιτς) μιας αγγλικής γελοιογραφίας που παριστάνει τον Χίτλερ ως νυμφίο και τον Στάλιν ως νύφη με το επεξηγηματικό κείμενο δίπλα «Ο Χίτλερ και ο Στάλιν νεόνυμφοι»: Χιουμοριστική γελοιογραφία με αφορμή το Σύμφωνο συνεργασίας του Αυγούστου του 1939 μεταξύ Γερμανίας και Σοβιετικής Ένωσης». Στην εικόνα υπήρχε και η φράση στην αγγλική: «WONDER HOW LONG THE HONEYMOON WILL LAST ?». Η εικόνα αυτή εντάσσεται – σύμφωνα με το τοπικό Κ.Κ.Ε. – «μέσα (sic) στα πλαίσια της προσπάθειας εξίσωσης φασισμού – κομμουνισμού».
Πρώτ’ απ’ όλα, όσον αφορά τον ρόλο που διαδραμάτισε ο Μεταξάς εκείνη την εποχή, θα πρότεινα στα μέλη του Κ.Κ.Ε. να συμβουλευτούν τα γραπτά του παλιού Γενικού Γραμματέως του δικού τους κόμματος Γρ. Φαράκου, καθώς και παλαιότερες δηλώσεις του σε ιδιωτικό τηλεοπτικό σταθμό, όπου δήλωσε πως ο ίδιος έκλαψε μόλις πληροφορήθηκε τον θάνατο του Μεταξά, ο οποίος εκείνη τη χρονική στιγμή δεν εκπροσωπούσε το στυγνό, δικτατορικό καθεστώς που είχε επιβάλει στην Ελλάδα, αλλά τον λαοπρόβλητο ηγέτη που με τη γενναία απάντησή του στους Ιταλούς φασίστες εξέφρασε το σύνολο του ελληνικού λαού. Μάλιστα στη συνέχεια επεσήμανε πως για να τιμήσει τη μνήμη του, συμμετείχε αυτοπροσώπως στην πάνδημη κηδεία του όπως όλος ο ελληνικός λαός! Μήπως είναι «αντικομμουνιστής» και ο Φαράκος; Τα ίδια σε γενικές γραμμές δήλωσε πρόσφατα και ο Μίκης Θεοδωράκης (εφημ. «Καθημερινή», 29/10/2006): «Ο θάνατος του Μεταξά ήταν ένα μεγάλο σοκ. Στην Τρίπολη, πρέπει να σου πω ότι έγιναν μνημόσυνα σε διάφορες εκκλησίες. Κι εμείς πήγαμε σε μια εκκλησία, όχι στην μητρόπολη, σε μια άλλη, πιο μικρή. Την ώρα λοιπόν του μνημοσύνου, ο κόσμος έκλαιγε τόσο γοερά, ώστε από τη μια εκκλησία στην άλλη άκουγες τα κλάματα. Έκλαιγε όλη η πόλη για τον Μεταξά». «Αντικομμουνιστής» κι αυτός σύντροφοι; Για να κλείσουμε το κεφάλαιο «Μεταξάς» οριστικά, επικαλούμαι κείμενο του γνωστού Β. Ραφαηλίδη (δεν νομίζω να αρνείται κανείς την ιδεολογική τοποθέτησή του στην αριστερά) από το βιβλίο του «Ιστορία του νεοελληνικού κράτους 1830 – 1974» όπου γράφει τα εξής: «Ας μάθουμε επιτέλους να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους και να μην παραποιούμε την ιστορία μας. Ο ελληνικός λαός, στην πλειοψηφία του, αγάπησε τον Μεταξά».
Όσον αφορά τώρα τα άλλα δύο πρόσωπα (Κορυζή και Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο), οι ηρωικές πράξεις τους δεν νομίζω ότι χωρούν αμφισβήτηση και η Ν.Ε. του Κ.Κ.Ε. ξεπερνά τα εσκαμμένα (ο πρώτος, όντας πρωθυπουργός, είχε το θάρρος να αυτοκτονήσει μόλις μπήκαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα και ο δεύτερος κήρυξε ουσιαστικά την έναρξη του αντιστασιακού αγώνα με την περήφανη άρνησή του να ορκίσει την κυβέρνηση που είχαν διορίσει οι Γερμανοί μόλις μπήκαν στην Αθήνα. Μάλιστα, όταν τον απείλησαν πως με αυτά που κάνει θα βρεθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα, αυτός με ανδρισμό απάντησε πως θα προτιμούσε τον απαγχονισμό, μιας και αυτή είναι η παράδοση εκτελέσεως των εκκλησιαστικών ανδρών στον τόπο μας).
Ως προς το θέμα που προκλήθηκε με τη γελοιογραφία Χίτλερ-Στάλιν, καλό θα ήταν οι κύριοι της Ν.Ε. του Κ.Κ.Ε. να μη βιάζονται να κρίνουν και περισσότερο να κατακρίνουν. Πρόκειται για δημοσίευμα μιας αγγλικής εφημερίδας (βλ. αγγλικούς υπότιτλους) και βασίζεται σε ένα σημαντικό γεγονός που λίγοι γνωρίζουν, και απ’ ό,τι φαίνεται, ορισμένοι καμώνονται πως δεν θυμούνται: το περίφημο «Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότωφ» που υπογράφηκε στις 23 Αυγούστου 1939 στη Μόσχα μεταξύ Γερμανίας (ο Joachim von Ribbentrop ήταν υπουργός Εξωτερικών του Χίτλερ) και Σοβιετικής Ένωσης (ο Vjačeslav Michajlovič Molotov ήταν υπουργός εξωτερικών του Στάλιν). Με τη συμφωνία αυτή οι δύο χώρες υποχρεώνονταν να μην επιτεθεί η μία στην άλλη. Επίσης καθεμία έπρεπε να μείνει ουδέτερη, αν η άλλη εμπλεκόταν σε πόλεμο. Εκτός αυτού, σε μυστικό συμπληρωματικό πρωτόκολλο, αποφασίστηκε η δημιουργία γερμανικών και σοβιετικών σφαιρών επιρροής στην Ευρώπη: H Πολωνία διαιρέθηκε μεταξύ των δύο χωρών με σύνορα τους ποταμούς Νάρεφ, Βιστούλα και Σαν. Με εξαίρεση τη Λιθουανία, οι βαλτικές χώρες και η Φινλανδία θα άνηκαν στη σοβιετική σφαίρα επιρροής, ενώ οι γερμανικές μειονότητες της σοβιετικής σφαίρας (στις βαλτικές χώρες, στη Βεσσαραβία και στη Μπουκοβίνα) θα έπρεπε να την εγκαταλείψουν. Σε αυτή την πραγματικότητα αναφερόταν η εν λόγω γελοιογραφία και ουδόλως είχε σκοπό «αντικομμουνιστικό». Επρόκειτο για δύο ολοκληρωτικά καθεστώτα (μετά την κατάρρευση του 1989 νομίζω ότι και ο τελευταίος αρνητής της πραγματικότητας εξέλειπε πλέον) που αρχικά είχαν αγαστή συνεργασία όπως φαίνεται από τα ντοκουμέντα. Εξάλλου για να μην ξεχνιόμαστε, το 1989 το Συνέδριο Λαϊκών Αντιπροσώπων της Ε.Σ.Σ.Δ. χαρακτήρισε ανήθικο το Σύμφωνο αυτό (κι αυτοί «αντικομμουνιστές»;). Για περισσότερες πληροφορίες επί του θέματος ευσύνοπτα, ας μελετήσουν όσοι επιθυμούν το αφιέρωμα της εφημερίδας «ΒΗΜΑ» της Κυριακής 23 Αυγούστου 2009 για τα 70 χρόνια από το σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότοφ και το σχετικό άρθρο του Στ. Ευσταθιάδη με τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Πώς ο Χίτλερ και ο Στάλιν έφθασαν στη “συγκλονιστική έκπληξη” του 1939 μοιράζοντας τα ιμάτια της Πολωνίας» (βλ. φωτογραφία που ακολουθεί).

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σοβιετικής Ενωσης Βιατσεσλάβ Μολότοφ υπογράφει τη συμφωνία μη επίθεσης με τη Γερμανία στη Μόσχα στις 23 Αυγούστου 1939. Ακριβώς πίσω του όρθιος στέκεται ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόακιμ φον Ρίμπεντροπ, ενώ ο Ιωσήφ Στάλιν (δεύτερος από δεξιά) χαμογελά ικανοποιημένος

Σχετικά με τους νεκρούς και τις γενικότερες απώλειες από τη Σοβιετική Ένωση, δεν μπορώ να τις αρνηθώ αφού υπήρξαν όντως. Ας μην ξεχνούν όμως οι κύριοι αυτοί ότι η γιορτή είχε σκοπό να αναφερθεί στη συμμετοχή και τις θυσίες της Ελλάδος στον πόλεμο κι όχι των άλλων χωρών. Εξάλλου τα όσα ακολούθησαν (αντίσταση κ.λπ.) δεν μπορούν αν ενταχθούν σε μια τέτοια γιορτή παρά μόνο ακροθιγώς όπως και έγινε (το δε σχόλιο περί αγώνων του Ε.Α.Μ. κ.λπ. και Καΐρου, με βρίσκει σύμφωνο διότι έτσι συνέβησαν τα πράγματα κατά την περίοδο της Κατοχής, με μια μικρή επισήμανση όμως: πως όσα θετικά «έχτισε» το Κ.Κ.Ε. τότε, τα γκρέμισε στη συνέχεια προσπαθώντας να καταλάβει «εξ εφόδου» την εξουσία στην Ελλάδα και οδηγώντας τη χώρα στη «στοργική» αγκαλιά των Αμερικανών από την οποία δυστυχώς ακόμα δεν έχουμε ξεφύγει…).
Εν τέλει, αν δει κανείς με νηφάλια σκέψη τα όσα μου καταμαρτυρούνται καθώς και τις απαντήσεις σε όλ’ αυτά, θα διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι στερούνται κάθε ιστορικής ή έστω πολιτικής τεκμηρίωσης. Καλό είναι λοιπόν να υπερασπίζεται κανείς τις ιδέες του (αυτό είναι αξιοθαύμαστο), αλλά δεν μπορεί να βλέπει παντού φαντάσματα και να έχει το σύνδρομο της καταδίωξης. Και πολύ περισσότερο: Δεν είναι δυνατόν τα μέλη ενός κόμματος που όντως κυνηγήθηκε όσο κανένα άλλο στην Ελλάδα, να καταφεύγει σε «κυνήγι μαγισσών» εναντίον όποιων τυχαίνει να έχουν διαφορετική άποψη από τη δική τους. Εκτός αν επιθυμούν να αναβιώσουν τα περιβόητα «λαϊκά δικαστήρια» άλλων εποχών που τουλάχιστον θα έπρεπε νομίζω να έχουν αφήσει στη λήθη της ιστορίας, όπως έχουμε κάνει όλοι οι άλλοι ή αν συμφωνούν με τους πρώην συντρόφους τους, που δημοσίευσαν άρθρο στην «Αυγή» της 27ης Οκτωβρίου στο οποίο η επίθεση των Ιταλών χαρακτηρίζεται ως «απλή διέλευση» και στιγματίζεται η συμμετοχή σύσσωμου του λαού μας στην αντιμετώπιση του εισβολέα, καθώς «η εμπλοκή της Ελλάδας θα έπρεπε να είχε αποφευχθεί» για να μη νομιμοποιηθεί ο Μεταξάς και το καθεστώς του στα μάτια του λαού…!

Υ.Γ.: Το όνομά μου δεν είναι Μάριος Αθανασίου όπως τεχνηέντως ίσως αναφέρεται στην ανακοίνωση, αλλά Μάριος Αθανασόπουλος. Ίσως να με μπέρδεψαν με κάποιον ηθοποιό που ονομάζεται έτσι και υποδυόταν σε ένα σίριαλ του ΑΝΤ1 τον καθηγητή. Καλό θα ήταν όμως να αφήσουν και λίγο την τηλοψία και να ασχοληθούν και λίγο με βιβλία ιστορίας, αν θέλουν να παραστήσουν ξανά τον δάσκαλο και τιμητή της…
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία


Μάριος Παν. Αθανασόπουλος
Ιστορικός – Φιλόλογος
Υπ. Δρ. Φιλοσοφίας της Ιστορίας




]]> http://www.kalamatablogs.gr/feed.php?channel=44&y=2009&m=10&d=29&iid=21393 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-10-29T23:49:00-04:00 2009-10-29T23:49:00-04:00 Αγαπητοί μας μαθητές και μαθήτριες,

Πριν από μερικά χρόνια, βρέθηκα σε μια παρέα όπου κάποιος, Άγγλος στην καταγωγή, παρατήρησε κάτι που είμαι βέβαιος ότι κανείς από τους παρισταμένους δεν έχει σκεφτεί: Πώς είναι δυνατόν – είπε – εσείς οι Έλληνες να γιορτάζετε όχι τη λήξη ενός πολέμου, αλλά την έναρξή του; Θεώρησε μάλιστα παγκόσμια πρωτοτυπία το να συμβαίνει αυτό και στη συνέχεια αναρωτήθηκε μήπως τελικά ο πόλεμος μας ταιριάζει περισσότερο από την ειρήνη.
Το ερώτημα αυτό ήρθε ξανά στο μυαλό μου όταν έμαθα πως η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μεσσηνίας μου έκανε την εξαιρετική τιμή να μου αναθέσει την εκφώνηση αυτής της ομιλίας.
Είναι αλήθεια ότι θα ήταν λογικότερο να γιορτάζουμε τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ή έστω την επέτειο της αποχώρησης των στρατευμάτων κατοχής από τη χώρα μας. Το ίδιο κάνουν και όλοι οι άλλοι λαοί. Μήπως τελικά είμαστε πολεμοχαρείς όπως μας χαρακτήρισε εκείνος ο Άγγλος;
Εδώ θα σας αποκαλύψω τι απάντησα τότε σε εκείνον τον άνθρωπο: Εμείς οι Έλληνες, του είπα, δεν υπήρξαμε ποτέ πολεμοχαρείς∙ Τρανή απόδειξη η ίδια η ιστορία: δεν υπήρξε ούτε μία φορά που να επιτεθήκαμε σε έναν άλλον λαό χωρίς λόγο και αιτία. Όπου βρεθήκαμε, είχαμε έναν σκοπό: να διατηρήσουμε την ελευθερία μας ή να τη χαρίσουμε σε Έλληνες που δεν την είχαν γευτεί ως τότε! Πάντως πολέμους για να διατηρήσουμε τις αποικίες μας ποτέ δεν κάναμε!
Παρά την απάντηση που έδωσα, το ερώτημα έκαιγε μέσα μου: Γιατί; Αυτό το ερώτημα ήρθε να απαντήσει πριν λίγο καιρό ένας σοφός άνθρωπος όταν έθεσα και σ’ αυτόν το ίδιο ερώτημα: Γιατί γιορτάζουμε την έναρξη και όχι τον τερματισμό του πολέμου; Εκείνος μου απάντησε με σιγανή αλλά σταθερή φωνή που δεν σήκωνε αντιρρήσεις: «Άκουσε να σου πω∙ οι ξένοι, γιορτάζουν τη λήξη του πολέμου γιατί δεν θέλουν να θυμούνται. Θέλουν να τον ξεχάσουν εκείνο τον πόλεμο! Έκαμαν πολλά σφάλματα που οδήγησαν στην καταστροφή και νικητές και νικημένους. Έτσι αποφάσισαν να ξεχάσουν. Να θυμούνται μόνο τις ευχάριστες στιγμές απ’ αυτόν τον πόλεμο. Δηλαδή το τέλος του. Εμείς οι Έλληνες αντίθετα, δεν έχουμε κανέναν λόγο να ξεχάσουμε. Η ιστορία θα μας κατατρέχει όπου κι αν βρεθούμε, ό,τι κι αν κάνουμε…Γιατί οι πρόγονοί μας θεωρούσαν τη λήθη ως τον μεγαλύτερο εχθρό της αλήθειας. Και μας έμαθαν να μην ξεχνάμε εύκολα. Να γιατί συμβαίνει αυτό το παράδοξο».
Και πράγματι κυρίες και κύριοι∙ Η λήθη είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της μνήμης. Κι αν σβήσουμε το παρελθόν από τη σκέψη μας, τότε το πιθανότερο είναι να ζήσουμε σ’ ένα ακατοίκητο μέλλον για να παραφράσουμε τον μεγάλο μας ποιητή Γ. Σεφέρη.
Από την άποψη αυτή είναι άξιοι επαίνου και η πολιτεία και ο λαός μας που δεν ξεχνούν να τιμούν τα μεγάλα στρατιωτικά γεγονότα, να τιμούν τους επιζώντες παλαιμάχους και να συντηρούν το ευγενές στρατιωτικό πνεύμα, που για μας δεν ήταν ποτέ μιλιταρισμός αλλά πάθος προασπιστικό της εδαφικής μας ακεραιότητας, πόθος προασπιστικός της ειρήνης και σε παλαιότερους καιρούς πόθος απελευθερωτικός των αλύτρωτων ελληνικών περιοχών.
Τον πόλεμο του 1940 δεν τον επιζητήσαμε. Δεν τον επιδιώξαμε. Ακόμα και μετά την ταπείνωση του τορπιλισμού της «Έλλης» ανεχτήκαμε την προσβολή πρώτα στην Παναγία κι ύστερα στο έθνος μας και συνεχίσαμε αποφεύγοντας κάθε κίνηση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως πρόκληση. Το ξέραμε όμως ότι έρχεται, ποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί κάτι διαφορετικό; Το ξέραμε και γι’ αυτό ο πόλεμος αυτός μας βρήκε ταλαιπωρημένους μεν, αλλά έτοιμους να αγωνιστούμε για την ελευθερία μας.
Τα γεγονότα που ακολούθησαν είναι σε όλους γνωστά: ο ελληνικός στρατός με ηρωισμό και αυταπάρνηση όχι μόνο αντιστάθηκε, αλλά εξευτέλισε έναν αντίπαλο υπέρτερό του τόσο σε αριθμό, όσο και σε δύναμη πυρός: σε κάθε περίπτωση η σύγκριση ήταν συντριπτική υπέρ των Ιταλών: στο ναυτικό, στον αέρα, στο πυροβολικό, στα άρματα μάχης…Νίκησε όμως αυτό που έχουμε μάθει να ονομάζουμε «ψυχή του Έλληνα». Που νίκησε εκτός από τους επιτιθέμενους Ιταλούς και τις κακουχίες που του προκάλεσε ο βαρύς χειμώνας στη Βόρειο Ήπειρο. Στο διάστημα αυτό ο στρατός, το ναυτικό και η αεροπορία επιτέλεσαν θαύματα. Εκμηδένισαν την αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου και κατέδειξαν για μια ακόμη φορά τη σημασία του ηθικού παράγοντα, τον οποίο όψιμοι θεωρητικοί του πολέμου έχουν αρχίσει να αμφισβητούν λόγω των νέων «υπερσύγχρονων» δήθεν οπλικών συστημάτων. Οι Έλληνες όμως του ’40 απέδειξαν πως όλα τα όπλα είναι καλά, ακόμα και οι «γκράδες» όταν τα χέρια που τους κρατάνε δεν τρέμουν κι όταν η ψυχή φλογίζεται από το πάθος της θυσίας. Αυτό, όμως, προϋποθέτει πίστη σε ιδανικά, που ποτέ δεν έλειψαν από τη ζωή μας.
Κι όμως. Ποτέ άλλοτε δεν είχαν συκοφαντηθεί όσο σήμερα ιδανικά αιώνια, όπως αυτά της πατρίδας, της πίστης, της οικογένειας. Ιδανικά για τα οποία οι Έλληνες όλων των εποχών όρθωσαν το ανάστημά τους ενάντια σε κάθε εισβολέα.
Μάλιστα, φοβάμαι, πως αν το χάραμα εκείνου του Οκτώβρη, οι Έλληνες μαχητές πηγαίνοντας στα σύνορα, μπορούσαν να ξέρουν σε τι χέρια μακρινών επιγόνων θα άφηναν τα άγια χώματα για τα οποία σε λίγο θα έπεφταν νεκροί υπερτάφιοι, είναι αμφίβολο αν θα πραγμάτωναν για άλλη μια φορά τον άθλο της υπεράσπισης της ελευθερίας του σύμπαντος κόσμου.
Ας ρίξουμε μια ματιά γύρω μας για να κατανοήσουμε το μέγεθος της σύγκρισης: στους πολιτικούς μας ταγούς που συνωστίζονται για μια θεσούλα στα νυχτερινά παράθυρα των τηλεσκουπιδιών, που φαίνεται πως έχουν ξεχάσει πως η ιστορία γράφεται με τα ΟΧΙ και ποτέ μα ποτέ με το σκύψιμο του κεφαλιού στους δυνατούς αυτού του κόσμου…Ας έχουν για παράδειγμα την απάντηση του Μεταξά ή τη μοναδική ενέργεια του διαδόχου του Αλέξ. Κορυζή, μια ενέργεια που κανείς άλλος ευρωπαίος ηγέτης, μετά την υποταγή της χώρας του στον Άξονα, δεν τόλμησε να πράξει. Ο Κορυζής αυτοκτόνησε. Η αυτοκτονία αυτή υπήρξε μέγιστη πολιτική πράξη. Η Ελλάδα πεθαίνει αλλά δεν παραδίνεται. Δεν ήταν μια πράξη απογνώσεως∙ ήταν πράξη φιλοτιμίας, πράξη αντιστάσεως στην ατιμία.
Αν συνεχίσουμε τη ματιά μας στους θρησκευτικούς μας ταγούς, μάλλον θα πρέπει να κλάψουμε όχι από συγκίνηση, αλλά από απογοήτευση: αστράτευτοι, χωρίς φόβο Θεού, υπηρετώντας «τα καλά και συμφέροντα αυτών». Ας μην ξεχνούν πως όταν η Ελλάδα έπεσε στα χέρια του Άξονα το 1941, ο τότε αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος απάντησε με ανδρεία σε όσους του «συνέστησαν» πως έπρεπε να «προσκυνήσει» τους νέους δυνάστες του λαού που εποίμενε αρνούμενος να ορκίσει τη δωσίλογη κυβέρνηση Τσολάκογλου, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν μπορώ να ορκίσω Κυβέρνηση προβληθείσα από τον εχθρό, εμείς γνωρίζουμε ότι τις Κυβερνήσεις τις ορίζει ο λαός ή ο Βασιλεύς». Για τη στάση του αυτή, στις 2 Ιουνίου του 1941, με Συντακτική Πράξη της κατοχικής κυβέρνησης καθαιρέθηκε από το αξίωμά του.
Αλλά τα ίδια και ίσως χειρότερα συμβαίνουν σήμερα και στον λεγόμενο πνευματικό/καλλιτεχνικό χώρο: καλλιτέχνες και λογοτέχνες όλων των ειδών και αποχρώσεων, συναγωνίζονται στο ποιος θα περιφρονήσει περισσότερο τα εθνικά μας σύμβολα. Αυτού του είδους η περιφρόνηση έχει λάβει επιδημικό χαρακτήρα πλέον. Τόσο, που για να εισέλθει κανείς στους «εκλεκτούς» του χώρου, θα πρέπει να δηλώσει πρώτα την απέχθειά του για κάθε τι το εθνικό, να ειρωνευτεί τη θρησκευτική πίστη του λαού μας, να αγνοήσει την παράδοση και την ιδιοπροσωπία μας. Πού είναι άραγε ποιητές σαν τον Γ. Σαραντάρη που έπεσε μαχόμενος για την Ελλάδα; Πού είναι ο Ελύτης που έγραψε ένα θαυμάσιο κείμενο για τον «χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας»; Πού είναι οι ηθοποιοί που όσοι ήταν νέοι έφυγαν αμέσως για την πρώτη γραμμή του μετώπου; Πού να είναι άραγε οι τραγουδιστές που έθεσαν τις υπηρεσίες τους από την πρώτη στιγμή στο πλευρό του αγωνιζόμενου λαού;
Αλλά και ’μεις, που θέλουμε να λεγόμαστε εκπαιδευτικοί, που θέλουμε να καμαρώνουμε πως με τα λόγια και κυρίως με τις πράξεις μας δίνουμε το καλό παράδειγμα στη νεολαία, τι δίνουμε τελικά; Μιλάμε για Ελλάδα στα παιδιά μας; Τους δίνουμε να καταλάβουν πως υπάρχουν επιτέλους και μερικές περιπτώσεις που αξίζει να θυσιάζεται κανείς; Πως η ζωή είναι ιερή και απαραβίαστη, αλλά αυτή τη ζωή οφείλουμε να την παραμερίζουμε όταν κινδυνεύουν ιδανικά αδιαπραγμάτευτα όπως η ελευθερία, η πατρίδα; Συμβιβασμένοι υπαλληλίσκοι του ωρολογίου προγράμματος σκύβουμε το κεφάλι καρτερικά περιμένοντας πότε θα έρθει η ευλογημένη μέρα που θα απαλλαγούμε από τα βάρη της διδασκαλίας…Πού ο θρυλικός δάσκαλος του υψώματος 731, όπου διεξήχθη η φονικότερη μάχη που διαδραματίστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου; Διαβάζω από το βιβλίο του Χρ. Ζαρόκωστα με τίτλο «Πίνδος» γι’ αυτόν τον άνθρωπο που «με προβιές και επιδέσμους, γύρω από τα κρυοπαγημένα πόδια του, αντί για παπούτσια, χωρίς να προφυλάγεται τρέχει νευριασμένος από διμοιρία σε διμοιρία και δίνει οδηγίες.
- Μην πυροβολείτε στα στραβά, παιδιά! Μην ξοδεύετε ασκόπως τις χειροβομβίδες σας, τους λέει.
Κι όταν ο ταγματάρχης του φωνάζει να μην εκθέτει τόσο τον εαυτό του, ο δάσκαλος του απαντάει:
- Φοβάμαι μήπως χάσουμε σήμερα το ύψωμα. Και τι θα δικαιολογηθώ ύστερα εγώ στους μαθητές μου, άμα γυρίσω στο σχολείο;» (Χρ. Ζαλοκώστα, «Πίνδος», εκδ. «Εστία», σελ. 194).
Εθνική επέτειος αύριο. Ίσως σταματήσουν, έστω και για μια μέρα, οι τσιρίδες για την παγκόσμια και την ελληνική οικονομία, για τα χρηματιστήρια, που τα ονομάζουμε πια «ναούς του χρήματος».
Η γιορτή του «ΟΧΙ», να ανασάνουμε λίγο και λίγο ψηλότερα να σηκωθούμε, να βάλουμε και τη σημαία μας στο μπαλκόνι – ευλογημένη παράδοση – να ακούσουμε και τον εθνικό μας ύμνο, τον «Ύμνον εις την Ελευθερίαν».
Θα κλείσω με ένα δημοσίευμα σε μια εφημερίδα της εποχής εκείνης, την «Πρωΐα». Εκεί δημοσιεύτηκε η επιστολή μιας μάνας, χήρας από τα Μέγαρα, που μόλις είχε λάβει τον πολεμικό σταυρό ανδρείας του σκοτωμένου γιου της. (Δεν πήγαν να σκοτώσουν εκείνα τα παιδιά, πήγαν να πεθάνουν για την πατρίδα τους). Έγραφε η χαροκαμένη μάνα στην επιστολή: «Ο Δημητρός μου, ο μοναχογιός μου, προστάτης των τριών κοριτσιών μου, έπεσε υπέρ πίστεως και πατρίδος. Χαλάλι της πατρίδος ο Δημητρός μου. Ας ήτανε να πέθαινα κι εγώ πολεμώντας μαζί του. Ζήτω η Ελλάς».
Τέτοιοι δάσκαλοι, που ντρέπονταν να ντροπιαστούν, και τέτοιες μάνες, που χαλάλιζαν μονάκριβους στην πατρίδα, ανέστησαν και ανέθρεψαν τη γενιά του ’40. Τέτοιοι πολιτικοί, τέτοιοι θρησκευτικοί ηγέτες, τέτοιοι καλλιτέχνες και πνευματικοί άνθρωποι, τέτοιοι Έλληνες.
Ας μην ξεχνάμε ποτέ τα λόγια αυτών των ανθρώπων. Γιατί ίσως να ’χουμε ξεχάσει πως δεν κατοικούμε σε γειτονιά αγγέλων. Όλοι γύρω μας έχουν επίβουλες βλέψεις. Γι’ αυτό πρέπει να έχουμε ως λαός υψηλό μαχητικό φρόνημα και ισχυρό στρατό, για να μη χρειαστεί να τον χρησιμοποιήσουμε ποτέ. Γιατί τιμώντας σήμερα εκείνους τους ήρωες, είναι σαν να δίνει ο σημερινός Έλληνας όρκο-υπόσχεση όπως οι άλκιμοι νεανίες της αρχαίας Σπάρτης: «Άμμες δε γ’ εσόμεθα πολλώ κάρονες» (εμείς θα γίνουμε πολύ καλύτεροί σας).
Γιατί «μνήμη ηρώων σημαίνει μίμηση ηρώων».
Σας ευχαριστώ
]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/09/10/%ce%9a%ce%a1%ce%a5%ce%a6%ce%9f_%ce%a3%ce%a7%ce%9f%ce%9b%ce%95%ce%99%ce%9f ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-09-11T00:18:00-04:00 2009-09-11T00:18:00-04:00
Σε αρκετές εθνικές επετείους πιάνω τον εαυτό μου να αναπολεί την εποχή που κι εγώ ήμουν μαθητής. Δεν ξέρω γιατί, αλλά κάθε φορά που παρακολουθώ μια γιορτή για την εθνεγερσία του 1821, στον νου μου έρχεται εκείνος ο πίνακας του Γύζη με τον γερο-καλόγερο και τα παιδάκια γύρω του να μαθαίνουν «γράμματα σπουδάγματα, του Θεού τα πράγματα…».
Τα τελευταία χρόνια, μια ομάδα αναθεωρητών συναδέλφων ιστορικών, μας καλεί να ξεχάσουμε αυτή την εικόνα που έχουμε και προσπαθεί να μας πείσει ότι το «Κρυφό Σχολειό» είναι απλώς ένας από τους πολλούς μύθους που έπλασε ο λαός μετά την απελευθέρωση του τόπου μας, για να διεκτραγωδήσει τα δεινά της Τουρκοκρατίας. Στα αζήτητα λοιπόν και ο Γύζης, και το «Φεγγαράκι μου λαμπρό…». Στο πυρ το εξώτερον και η Αγία Λαύρα και η ημερομηνία της 25ης Μαρτίου. Όσα ξέραμε για το ’21 θα πρέπει να τα ξεχάσουμε πλέον…
Διαβάζοντας αυτόν τον καταιγισμό άρθρων, δημοσιευμάτων, βιβλίων κ.λπ., θα πρέπει να ομολογήσω ότι κλονίστηκα∙ Μήπως έχουν δίκιο όλοι αυτοί που υποστηρίζουν πως το «Κρυφό Σχολειό» ήταν μύθος τελικά;
Ώσπου μια μέρα, κατά τη διάρκεια των πρόσφατων Πανελληνίων εξετάσεων, και όντας μέλος σε μια Λυκειακή Επιτροπή, προσπάθησα να περάσω την ώρα μου διαβάζοντας από τη βιβλιοθήκη του σχολείου «κάτι». Το πρώτο βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου είχε τη σφραγίδα του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου και διαπραγματευόταν τον Κυπριακό Αγώνα 1955 – 1959 (1). Ξεφυλλίζοντας αυτό το βιβλίο, το μάτι μου έπεσε σε μια συγκλονιστική για μένα φωτογραφία: Ένας νέος Γύζης, αντί να ζωγραφίσει τον περιβόητο πίνακα, είχε φωτογραφήσει μέσα σε μια εκκλησία της Λευκωσίας έναν καθηγητή (μάλλον Γαλλικών) καθισμένο σε μια ψάθινη καρέκλα, έχοντας αριστερά του έναν πίνακα και μπροστά του μαθητές που παρακολουθούσαν τον πίνακα! Κάτω από αυτή τη φωτογραφία υπήρχε και το εξής σχόλιο: «Ο κυβερνήτης έκλεισε το Παγκύπριο Γυμνάσιο. Οι μαθητές προσέρχονται στις εκκλησίες της Λευκωσίας. Κάνουν την προσευχή τους και συνεχίζουν τα μαθήματά τους» (2)! Πιο κάτω (σελ. 131) κι άλλη, παρόμοια φωτογραφία με αντίστοιχο σχόλιο («Το “κρυφό σχολειό” αναβιώνει στις εκκλησίες, στην ατμόσφαιρα του δέους και της αγωνιστικής θέλησης»). Τι είχε συμβεί; Μας το εξηγεί το ίδιο βιβλίο στις επόμενες σελίδες του (σελ. 134 – 135): «Ο Στρατάρχης Χάρντιγκ δια να καταστείλη, ως ενόμιζε, την δράσιν της Νεολαίας διέταξε την δια παντός μέσου πάταξιν της “μαθητικής”, ως απεκάλει την εθνικήν εξέγερσιν των Ελληνοπαίδων της Κύπρου…Συγχρόνως διετάχθη η απέλασις των εξ Ελλάδος καθηγητών…και κατέστη υποχρεωτική η διδασκαλία των Αγγλικών εις τους μαθητάς της Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεως των δημοτικών σχολείων, με πέντε ώρας εβδομαδιαίως, ενώ δια τα Ελληνικά αφέθησαν τρεις ώραι…». Αυτή η αντίδραση των Άγγλων αποικιοκρατών, οδήγησε στη λειτουργία διδακτηρίων στους ναούς της Κύπρου, ώσπου έληξε η Αγγλοκρατία στο νησί.
Αυτό, δεν ήταν μια μορφή «κρυφού σχολειού»; Το ίδιο δεν συνέβη και στους άτυχους Έλληνες της Βορείου Ηπείρου για τους οποίους γράφει ο Γάλλος δημοσιογράφος Rene Puaux σε βιβλίο του γι’ αυτούς αμέσως μετά την απελευθέρωσή τους από τον ελληνικό στρατό το 1913 (3) τα εξής: «Κανένα βιβλίο τυπωμένο στην Αθήνα δεν γινόταν δεκτό στα σχολεία της Ηπείρου. Ήταν επιβεβλημένο να τα προμηθεύονται όλα από την Κωνσταντινούπολη. Η Ελληνική Ιστορία ήταν απαγορευμένη. Στην περίπτωση αυτή λειτουργούσαν πρόσθετα κρυφά μαθήματα, όπου χωρίς βιβλία, χωρίς τετράδια, ο νεαρός Ηπειρώτης μάθαινε για τη μητέρα Πατρίδα, διδασκόταν τον Εθνικό της Ύμνο, τα ποιήματά της και τους ήρωές της. Οι μαθητές κρατούσαν στα χέρια τους την ζωή των δασκάλων τους. Μία ακριτομυθία, μια καταγγελία ήταν αρκετή. Δεν είναι συγκινητικό, αυτά τα διακόσια μικρά αγόρια και τα διακόσια πενήντα κοριτσάκια να δέχονται τις επιπλέον ώρες των μαθημάτων (στην ηλικία, που τόσο αγαπούν τα παιχνίδια), να συζητούν για την Ελλάδα και επιστρέφοντας στις οικογένειές τους με τα χείλη ραμμένα να κρατούν τον ενθουσιασμό μυστικό στην καρδιά;».
Αυτό δεν ήταν «κρυφό σχολειό»; Αλλά ας πάμε και σε μια ζωντανή μαρτυρία ενός απλού ανθρώπου, του Κυρ. Ι. Φίνα, τότε προέδρου της κοινότητας Λίνδου από τη Ρόδο, ο οποίος αναφέρεται στην εποχή της Ιταλοκρατίας, που έγραψε μια επιστολή την οποία δημοσίευσε η εφημερίδα Καθημερινή στις 16 Ιουνίου 1998 και η οποία γράφει επί λέξει: «Με αφορμή τα όσα γράφονται στην στήλη της εφημερίδας σας για το “Κρυφό Σχολειό” της τουρκοκρατίας, θα μου επιτρέψετε συμπληρωματικά να αναφερθώ με συντομία, στο πότε και κατά ποιον τρόπο λειτούργησε κατά την φασιστική κατοχή η μορφή αυτή του σχολείου, στην επαρχία της Ρόδου. Το 1937, ο πολύς Ντε Βέκκι, τετράρχης του φασισμού και Γενικός Διοικητής Δωδεκανήσου, 1936-1940, έχοντας ελεύθερο το πεδίο και εκμεταλλευόμενος την ισχυροποίηση της Ιταλίας σε διεθνές επίπεδο, στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, επιδίδεται συστηματικότερα στον εξιταλισμό των πάντων στη Δωδεκάνησο, αρχίζοντας από τον ευαίσθητο τομέα της Παιδείας. Και κατά τρόπον απροσχημάτιστο, τον Ιούλιο του έτους εκείνου, καταργεί με κυβερνητικό Διάταγμα το από αιώνων κρατούν εκπαιδευτικό καθεστώς. Όλα ανεξαιρέτως τα ελληνικά σχολεία της Δωδεκανήσου μετατράπηκαν σε ιταλικά και αντί των Δωδεκανησίων που παύθηκαν, ήρθαν φανατικοί Ιταλοί εκπαιδευτικοί, επιλεγμένοι από το φασιστικό καθεστώς. Μπροστά σε αυτή τη σκληρή πραγματικότητα έλαμψε η ελληνική επινοητικότητα, σε όλο της το μεγαλείο. Ο Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος Τρύφωνος δραστηριοποιείται ενεργότερα και εκμεταλλεύεται ορισμένες συγκυρίες. Επιδέξια και αθόρυβα αποσπά, το 1938, με νωπή ακόμη τη μελάνη της υπογραφής του Διατάγματος, που καθιέρωνε τη σκληρή φασιστική εκπαιδευτική πολιτική, τη συγκατάθεση του Τοποτηρητή του φασιστικού καθεστώτος στη Δωδεκάνησο, να διδάσκεται και στα παιδιά των χωριών το Θρησκευτικό μάθημα στις εκκλησίες κάθε Κυριακή, με τη διευρυμένη μορφή του Κατηχητικού. Ας σημειωθεί ότι τα Κατηχητικά, μέσα στις εκκλησίες, στην πόλη της Ρόδου, λειτουργούσαν από το 1934, κατά τρόπον όμως υποτυπώδη. Το 1938 επεκτάθηκαν σε όλο το γεωγραφικό χώρο της επαρχίας Ρόδου. Η παραπάνω άδεια του Ντε Βέκκι για τα Κατηχητικά, δόθηκε με τον όρο, ότι το μάθημα θα γινόταν μέσα στην εκκλησία και θα χρησιμοποιούνταν ως δάσκαλοι, κληρικοί. Είναι η εποχή, που ο κάθε ιερωμένος στην ύπαιθρο, ή την πρωτεύουσα της Ρόδου, ανεξάρτητα από το βαθμό μόρφωσής του, πρόσφερε στους συγχωριανούς του, αλλά και στη διατήρηση των ιερών και οσίων υπηρεσίες ισάξιες των ιερωμένων του Γένους. Στα σκοτεινά εκείνα χρόνια διδάσκονταν τα Ροδιτόπουλα κάθε Κυριακή, μέσα στην εκκλησία, τα ελληνικά γράμματα, κάτω από το πρόσχημα των Θρησκευτικών. Παράλληλα με το Κατηχητικό, ιδρύθηκαν και Χορωδίες Βυζαντινής Μουσικής, που αποτέλεσαν κίνητρο, όχι μόνο για την προσέλκυση μεγάλου αριθμού παιδιών στο Κατηχητικό, αλλά και άλλων ενηλίκων κατοίκων στην εκκλησία. Το Κατηχητικό λειτουργούσε κανονικά κάθε γιορτή και Κυριακή. Μια δυο φορές το χρόνο γινόταν επιθεώρηση από τη Μητρόπολη. Τηρούνταν φύλλα προόδου και μοιράζονταν Συνόψεις, Συνέκδημοι και άλλα θρησκευτικά βιβλία που χρησιμοποιούνταν σαν Αναγνωστικά. Συνοπτικά, μπορούμε να πούμε, ότι τα Κατηχητικά μεταβλήθηκαν πράγματι σε “Κρυφό Σχολειό”. Έτσι με τα δεδομένα αυτά, γίνεται φανερό ότι η Εκκλησία στην επαρχία Ρόδου, υπό το πρόσχημα των Κατηχητικών Σχολείων, βρήκε τρόπον εύσχημο, ένα “μονοπάτι”, ώστε να επαναρχίσει, έστω και περιορισμένα, η λειτουργία των ελληνικών σχολείων στη Ρόδο, καθώς και σε άλλα νησιά της Δωδεκανήσου. Το Πατριαρχείο επιδοκίμασε τη λειτουργία των Κατηχητικών και με απόφαση της Ιεράς Συνόδου, εξέφρασε την ευαρέσκειά του προς τον Μητροπολίτη Τρύφωνος. Και η Πολιτεία μεταπελευθερωτικά αναγνώρισε τους τίτλους σπουδών» (4).
Αυτές οι σύγχρονες πηγές με οδήγησαν να ασχοληθώ περαιτέρω με το ζήτημα και να αναζητήσω στοιχεία για το θέμα και από την επίμαχη περίοδο. Το σύνολο των ευρημάτων λόγω του μεγέθους τους δεν μπορώ να το παρουσιάσω στη Φιλολογική, ωστόσο θα προσπαθήσω για χάρη των συναδέλφων να είμαι όσο περιεκτικότερος μπορώ.
Ο πρώτος ο οποίος αναφέρεται στην οικτρή κατάσταση που βρίσκονται τα ελληνικά γράμματα, είναι ο πρώτος πατριάρχης μετά την Άλωση, ο Γεννάδιος Σχολάριος («Πού τα παιδευτήρια της σοφίας; […] Κατεπόθησαν υπό του Μωάμεθ»
(5)), για να συνεχίσει ο Ζυγομαλάς εκατό περίπου χρόνια αργότερα: «Πάντα δεδουλωμένα δουλεία Αγαρηνών [εισί], και ουκ έχοντα τας ελευθέρους επιστήμας. […] Το δ’ αίτιον, ότι αι κακώσεις και αι συζητήσεις των τυραννούντων δειναί» (6). Τα ίδια θα πει και ο κατ’ εξοχήν φίλος των γραμμάτων, πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρης: «Πως δεν έχομεν σοφίαν και μαθήματα, αλήθεια είναι. […] Αν είχε [όμως] βασιλεύσει ο Τούρκος εις την Φραγγίαν δέκα χρόνους, χριστιανούς εκεί δεν εύρισκες. […] Και σεις μου λέγετε πως δεν έχομεν σοφίαν;» (7).
Εάν υπήρχαν τόσα σχολεία και τόση ελευθερία όση διατείνονται οι φίλοι του νεοθωμανισμού, τότε γιατί ο Κολοκοτρώνης επισημαίνει στα απομνημονεύματά του ότι «Εις τον καιρό της νεότητος, όπου ημπορούσα να μάθω κάτι τι, σχολεία, ακαδημίαι δεν υπήρχαν. Μόλις ήσαν μερικά σχολεία, εις τα οποία εμάθαιναν να γράφουν και να διαβάζουν. Οι παλαιοί κοτσαμπάσιδες, όπου ήσαν οι πρώτιστοι του τόπου, μόλις ήξευραν να γράφουν το όνομά τους. Το μεγαλύτερο μέρος των αρχιερέων δεν ήξευρε παρά εκκλησιαστικά κατά πράξιν, κανένας όμως δεν είχε μάθησι. Το ψαλτήρι, το κτωήχι, ο μηναίος, άλλαι προφητείαι ήσαν τα βιβλία οπού ανέγνωσα» (8), ο δε Κανέλλος Δεληγιάννης, προεστός της εποχής, έρχεται να επιβεβαιώσει τα λεγόμενα από τον Κολοκοτρώνη τονίζοντας πως ο ίδιος ήταν «άνευ παιδείας, καθότι τότε δεν υπήρχον εις την Πελοπόννησον Ελληνικά Σχολεία» (9);
Παρόμοια είναι και η άποψη του Στέφανου Κανέλλου, την οποία ο ίδιος εκφράζει στη Leucothea που εξέδωσε ο Γερμανός C. Iken το 1825 και υπογραμμίζει: «Οι Τούρκοι εμπόδιζαν τα σχολεία αυστηρότερα και από τας εκκλησίας. […] Δια τούτο… [ οι Γραικοί] επροσπαθούσαν […] να συστένουν κοινά σχολεία κρυφίως, όπου και των πτωχών τα τέκνα ανεξόδως εδιδάσκοντο» (10).
Εάν ο χώρος δεν πίεζε, θα μπορούσαμε να αναφερθούμε και σε μια πλειάδα άλλων προσώπων με κοινή θέση στο όλο ζήτημα, και μάλιστα όχι πολλά χρόνια μετά την απελευθέρωση (επομένως και απευθυνομένων σε ώτα ειδότων και παθόντων), όπως του Ιάκωβου Ρίζου-Νερουλού (1826), του Μισαήλ Αποστολίδη, καθηγητή της Θεολογικής σχολής (1837), του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων (1842), του Φίλιππου Ιωάννου, πρώτου καθηγητή της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1849), του Κωνσταντίνου Φρεαρίτη, καθηγητή της Νομικής (1863), του Αμερικανού προξένου στην Αθήνα Charles Tuckermann (1867), του Νικόλαου Δραγούμη (1874), του Γεωργίου Χασιώτη, ιστορικού της εκπαίδευσης (1881) και πολλών ακόμα λογίων και επιστημόνων της εποχής…
Το συμπέρασμα από την ενδελεχή μελέτη όλων αυτών των πηγών νομίζω ότι είναι πως χρειάζεται προσεκτικότερη μελέτη για ένα τέτοιο θέμα και όχι αναμάσημα των απόψεων του Άλκη Αγγέλου (11) ή των υποστηρικτών της άποψής του. Όποιος δεν ξέρει να διαβάζει ή διαβάζει ό,τι θέλει να διαβάσει χωρίς ο ίδιος να μελετά τις πηγές, καλύτερα να ασχοληθεί με τα υποκείμενα και τα αντικείμενα των απαρεμφάτων και όχι με αυτά!
Ασφαλώς βέβαια, δεν θα πρέπει να δεχθούμε και όλες τις δήθεν λαϊκές αντιλήψεις ότι σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας υπήρχε κι από ένα κρυφό σχολειό γιατί τότε θα παραφρονήσουμε! Δεν θα ξεχάσω όταν επισκέφτηκα παλιότερα ένα χωριό της μεσσηνιακής Μάνης, στο όποιο κάποιος φίλος μου απ’ τη μια καυχιόταν πως δεν πάτησε Τούρκος στα μέρη του, κι απ’ την άλλη μου έδειχνε με περηφάνια το «κρυφό σχολειό» που λειτουργούσε σε ένα κοντινό μοναστήρι…
Εννοώ ότι θα πρέπει επιτέλους να τεθεί το ζήτημα στις σωστές του βάσεις. Και αυτές δεν είναι ούτε η πλήρης απαξίωση του ως δήθεν μύθου, ούτε και η εξύψωσή του ως του μεγίστου παράγοντα που διατήρησε την ελληνικότητα του υπόδουλου Γένους! Είναι νομίζω επιτακτική ανάγκη να αποδοθούν οι σωστές διαστάσεις ενός φαινομένου που έλαβε χώρα κατά το παρελθόν, τόσο το προεπαναστατικό, όσο και το σχετικά πρόσφατο (βλ. σχετ. μαρτυρίες από την Κύπρο, τη Β. Ήπειρο και τα Δωδεκάνησα).
Δεν είναι ντροπή να αναγνωρίσει κανείς πως ίσως, λέω ίσως, σε περιόδους δύσκολες για την επιβίωση του Ελληνισμού και σε περιοχές που η τοπική οθωμανική εξουσία αυθαιρετούσε συχνά, υπάρχουν πηγές (τις βασικότερες απ’ αυτές τις ανέφερα πριν) που τεκμηριώνουν του λόγου το αληθές. Γιατί δεν είναι δυνατόν να συγκρίνουμε την εποχή που τον οσμανικό θρόνο κατείχε ο μεταρρυθμιστής σουλτάνος Σελίμ Γ΄ (1761-1808) για παράδειγμα, με αυτήν του Μουράτ Δ΄ (1623-1640) γνωστού για τη βιαιότητα του χαρακτήρα του! Ας μην ξεχνάμε επίσης πως η πληθώρα των επαναστάσεων σε διάφορα σημεία της αυτοκρατορίας, αναλόγως σκλήραινε ή μη τη στάση των τοπικών αρχών. Τοπικών αρχών που το μόνο που τις απασχολούσε ήταν το μπαξίσι. Αυτό επισημαίνει και ο Ρίζος-Νερουλός γράφοντας πως «Ο Μαυροκορδάτος, απολαύων ευνοίας και τιμής παρά το οθωμανικώ υπουργείω, υπερησπίζετο το έθνος αυτού κατά των αρπαγών και συκοφαντιών των εν ταις επαρχίαις διοικητών, ελάμβανεν άδειαν του συνιστάν σχολεία δημόσια εν διαφόροις τουρκικαίς πόλεσι της ευρωπαϊκής και ασιατικής Τουρκίας…έκλειον δε τα στόματα των εν ταις επαρχίαις διοικητών ότε μεν δια δώρων, ότε δε δια της ισχυράς προς τους πάτρωνας αυτών μεσιτείας» (12).
Ο Κων/νος Κούμας, προσφέρει εδώ τη δική του μαρτυρία (13), ο οποίος αναφέρει πως 10ετής ων, μετά τα Ορλωφικά, δεν είχε δει μπροστά του ούτε εκκλησία, ούτε σχολείο, επειδή κρυβόταν εξαιτίας του φόβου των γενιτσάρων που βρίσκονταν στη Λάρισα. Μια πόλη λοιπόν σαν τη Λάρισα, δεν διέθετε επί 24 χρόνια ναό για να εκκλησιάζονται οι χριστιανοί, και για άλλα τόσα περίπου σχολείο για να μαθαίνουν γράμματα τα παιδιά! Θα πρέπει να είναι αφελής κανείς για να πιστέψει πως ο Κων/νος Κούμας έφτασε στην ηλικία των 10 χρόνων χωρίς να έχει διδαχθεί καθόλου γράμματα και εξαίφνης ως άλλο παιδί-θαύμα εξελίχθηκε στον λόγιο που γνωρίζουμε όλοι!
Βέβαια, όσοι επιμένουν να ζητούν μαθητολόγια και επίσημα έγγραφα που να αποδεικνύουν ότι το κρυφό σχολειό υπήρξε, ας μείνουν ήσυχοι. Τέτοια στοιχεία ούτε υπάρχουν, ούτε πρόκειται να βρεθούν ποτέ!
Το κείμενο αυτό δεν είχε σκοπό του να πείσει απαραίτητα τους αρνητές του κρυφού σχολειού ότι σφάλουν. Είχε όμως την επιθυμία να προσφέρει σε όλους τους καλοπροαίρετους συναδέλφους ιστορικούς και φιλολόγους μια άλλη άποψη για το θέμα. Σωστή ή λάθος, πάλι η ιστορία θα το δείξει…

Μάριος Παν. Αθανασόπουλος
Ιστορικός
Μουσικό σχολείο Καλαμάτας



1. Ο απελευθερωτικός μας Αγώνας ’55 – ’59. Μια πρώτη γνωριμία, εκδ. Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Κύπρου, Λευκωσία 2003.
2. ό.π. (σελ. 58).
3. Rene Puaux, Δυστυχισμένη Βόρειος Ήπειρος, εκδ. Τροχαλία, Αθήναι χ. χ., σελ. 126.
4. Εφημ. Καθημερινή, 16/6/1998, επιστολή Κυρ. Ι. Φίνα, τότε προέδρου της κοινότητας Λίνδου από τη Ρόδο.
5. Κ.Β. Σκουτέρη, Κείμενα του Νέου Ελληνισμού, Εκκλησιαστικαί Εκδόσεις Εθνικής Εκατονπεντηκονταετηρίδος 3, εν Αθήναις 1971, σσ. 35-36.
6. Μ. Crusius, Turcograecia, Basileae 1584, σσ. 93-94.
7. Κ.Β. Σκουτέρη, ό.π. σσ. 63-64.
8. Θ. Κολοκοτρώνη, Διήγησις Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής από τα 1770 έως τα 1836, υπαγόρευσε Θεόδωρος Κωνσταντίνου Κολοκοτρώνης, Αθήνησιν 1846, σ. 48.
9. Κ. Δεληγιάννης, Απομνημονεύματα, τ. 1, Απομνημονεύματα Αγωνιστών του ’21 16, Αθήναι 1957, σ. 27.
10. Άλκη Αγγέλου, ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Χρονικό ενός μύθου, εκδ. Εστία, Αθήνα 1999, σ. 19.
11. Άλκη Αγγέλου, ό.π.
12. Ιάκωβος Ρίζος-Νερουλός, Ιστορία των Γραμμάτων παρά τοις Νεωτέροις Έλλησι, Αθήνησι 1870. Πρωτότυπη έκδοση: J. Rizo-Nérοulοs, Cοurs de Littérature Grecque Mοderne, seconde édition revue et augmentée, Genève-Paris 1828 (A΄ έκδοση, Genève-Paris 1827).
13. Κ. Μ. Κούμας, Ιστορίαι των Ανθρωπίνων Πράξεων, τ. 10, εν Βιέννη της Αυστρίας 1831, σσ. 383-384: («Συνηθισθέντες οι γιανίτσαροι να φονεύουν χριστιανούς, ετουφέκιζαν καθ’ εκάστην 10-20 χριστιανούς. Ένα μόνον ναόν είχαν πέντε χιλιάδες κάτοικοι της πόλεως εκείνης, τιμώμενον εις όνομα του αγίου Αχιλλίου, και τούτον τον εκρήμνισαν, με όρκον να μη συγχωρήσωσι πλέον την ανάκτισίν του. Μετά παρέλευσιν εικοσιτεσσάρων ετών, κατά τα οποία οι χριστιανοί εστερούντο την ιεράν ταύτην παραμυθίαν […] ανεκτίσθη ο ναός ούτος επί Σελίμ Γ΄, δια φροντίδος του αξιεπαίνου μητροπολίτου Λαρίσσης Διονυσίου Καλλιάρχου, οπότε ο καλός ούτος ποιμήν ανήγειρε και το παλαιόν Ελληνικόν σχολείον»). ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/09/04/%ce%97_%ce%91%ce%a4%ce%a4%ce%99%ce%9a%ce%97_%ce%9a%ce%91%ce%99%ce%93%ce%95%ce%a4%ce%91%ce%99... ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-09-04T16:06:00-04:00 2009-09-04T16:06:00-04:00
Το τελευταίο διάστημα γίναμε ξανά «στο ίδιο έργο θεατές»∙ Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές που κατέκαψαν την Ελλάδα πριν δυο χρόνια, μια νέα οικολογική καταστροφή ήρθε για να μας υπενθυμίσει λάθη και παραλήψεις χρόνων που δεν λέμε να αφήσουμε στο παρελθόν.
Πανέμορφα δάση αλλά και εκτάσεις χαμηλής βλάστησης έγιναν και πάλι παρανάλωμα του πυρός και μάλιστα σε μια περιοχή που έχει πραγματική ανάγκη από πνεύμονες πρασίνου για να μπορέσει να αναπνεύσει…
Διάβασα και άκουσα πάρα πολλές αναλύσεις ειδικών για το τι φταίει και συμβαίνουν όλ’ αυτά, για το ποιες ενέργειες οφείλει το κράτος να κάνει για να περισωθούν όσα έχουν απομείνει, μεθόδους καταστολής αλλά και πρόληψης των πυρκαγιών.
Επειδή δεν ανήκω στους επαΐοντες, ούτε θεωρώ τον εαυτό μου ειδήμονα επί παντός του επιστητού, θα ήθελα να δώσω μια διαφορετική διάσταση στο ζήτημα, πιο πνευματική. Γιατί πιστεύω ακράδαντα πως το πρόβλημα αυτό, όπως και τα περισσότερα από τα προβλήματα που μας απασχολούν εν γένει, έχουν προέλευση πνευματική, πηγάζουν από τον εσωτερικό κόσμο που εμείς εξωτερικεύουμε με λάθος τρόπο…
Το κύριο πρόβλημα που θα ’πρεπε να μας απασχολεί, δεν είναι το ποιοι είναι αυτοί που κατά καιρούς καταστρέφουν τη φύση (τις πιο πολλές φορές η εμπειρία έχει δείξει ότι κυρίως είναι από οικοπεδοφάγοι και βοσκοί, έως εκδικητικοί τύποι και ψυχασθενείς) αλλά το γιατί το κάνουν αυτό. Αναζητήσαμε ποτέ τα αίτια που οδηγούν όλους αυτούς τους απίθανους τύπους στο να καταστρέφουν ό,τι όμορφο υπάρχει γύρω μας; Το ερώτημα αυτό δεν είναι ούτε φιλοσοφικό, ούτε θεωρητικό∙ Έχει μεγάλη σημασία και ιδιαίτερη πρακτικότητα, αφού αποτελεί κατά τη γνώμη μου τη ρίζα του προβλήματος.
Αυτή τη στροφή προς μια πνευματική αντιμετώπιση του γενικότερου οικολογικού προβλήματος επισημαίνει σε παλαιότερο μήνυμά του και ο γνωστός για τις οικολογικές του ανησυχίες Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος γράφει μεταξύ άλλων: «Ατυχώς εις τας ημέρας μας ο άνθρωπος, υπό την επίδρασιν ενός άκρου ορθολογισμού και ευδαιμονισμού, έχει χάσει την αίσθησιν της ιερότητας της δημιουργίας και ενεργεί ως αυθαίρετος εξουσιαστής και βάναυσος καταπατητής της. Αντί του ευχαριστιακού και ασκητικού πνεύματος, με το οποίον εγαλούχησεν η Ορθόδοξος Εκκλησία τα τέκνα της επί αιώνας, παρατηρείται σήμερον ένας βιασμός της φύσεως προς ικανοποίησιν όχι βασικών του ανθρώπου αναγκών, αλλά μιας ατελευτήτου και διαρκώς αυξανομένης σειράς ορέξεων και επιθυμιών, τας οποίας ενθαρρύνει η επικρατούσα φιλοσοφία της καταναλωτικής κοινωνίας».
Μέσα σε λίγες γραμμές, ξεδιπλώνεται η πνευματική διάσταση του προβλήματος αυτού και οι λύσεις που έχουν τη δύναμη να μας απαγκιστρώσουν από την αρνητική του επίδραση.
Δεν φταίνε λοιπόν οι οικοπεδοφάγοι για το κακό που μας συμβαίνει, φταίει πρωτίστως η παιδεία που έχουμε λάβει και που δεν μας επιτρέπει να δούμε πέρα από τον στενό, εγωιστικό μας κόσμο, που περιλαμβάνει πέραν του εαυτούλη μας, την οικογένειά μας, ίσως και τον στενό κύκλο των γνωστών και των συγγενών μας, τίποτα περισσότερο. Δεν μας απασχολεί εάν ο διπλανός μας πεινάει, εάν διψάει, εάν έχει ανάγκη από κάτι, αρκεί να έχουμε εμείς ό,τι επιθυμήσουμε, αρκεί να μπορέσουμε να κορέσουμε τον αχαλίνωτο πια καταναλωτισμό μας. Τα θέλουμε όλα και τα θέλουμε τώρα, χωρίς να μας απασχολεί το κόστος που θα υπάρξει για τους άλλους. Θέλουμε εκτός από το σπίτι που μένουμε κι ένα εξοχικό στο δάσος, όχι για να αναπαυόμαστε τις ώρες ή τις μέρες που νιώθουμε την πόλη να μας πνίγει, αλλά για να επιδεικνύουμε τον πλεονάζοντα πλούτο μας στους γνωστούς και τους συγγενείς μας μια, το πολύ δύο φορές τον χρόνο. Για να το αποκτήσουμε δεν διστάζουμε να συμμαχήσουμε και με τον «διάβολο» ακόμα: είτε αυτός λέγεται καταπατητής του δάσους, είτε λέγεται οικοπεδοφάγος…Κι αυτή η μανία μας, προφανώς, δεν περιορίζεται εκεί∙ εκτείνεται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της δραστηριότητάς μας: στον επαγγελματικό μας χώρο, στα «χόμπι», στη διασκέδασή μας…
Αν δεν βρει ο σημερινός άνθρωπος δηλαδή σύντομα μια ισορροπία ανάμεσα στα θέλω του και στην πραγματικότητα, τότε πολύ φοβάμαι ότι θα ξυπνήσει μια μέρα και θα βρεθεί ενώπιος ενωπίω με μια πολύ σκληρή πραγματικότητα που θα ξεπερνά κατά πολύ τη φαντασία του. Κι αυτή η πραγματικότητα δεν θα περιλαμβάνει μόνο κατολισθήσεις, πλημμύρες και τα γνωστά επακόλουθα μιας πυρκαγιάς. Θα ερημοποιήσει τον τόπο μας, θα μας κάνει να πούμε «το νερό νεράκι», θα μας διώξει από την ίδια την πατρίδα μας! Και τότε θα σταθούμε όπως οι εξόριστοι Εβραίοι «Επί των ποταμών Βαβυλώνος…» να κλαίμε και να θυμόμαστε τον τόπο που χάσαμε…

Μάριος Αθανασόπουλος
Ιστορικός – Φιλόλογος ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/03/16/%c2%ab%ce%9f%ce%a3%ce%91_%ce%94%ce%95_%ce%a6%ce%a4%ce%91%ce%9d%ce%95%ce%99_%ce%97_%ce%91%ce%9b%ce%95%ce%a0%ce%9f%ce%a5%e2%80%a6%c2%bb ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-03-16T08:56:00-04:00 2009-03-16T08:56:00-04:00 Με έκπληξη αλλά όχι και με απορία, διάβασα σε εφημερίδα της πόλης μας επιστολή του Προέδρου του Συμβουλίου του Συλλόγου Ιεροψαλτών Μεσσηνίας και ιεροράπτου κ. Κ. Β. Κληρόπουλου που αναφερόταν στο πρόσωπό μου. Στην εν λόγω επιστολή του, ο κύριος αυτός θίγει ορισμένα ζητήματα που άπτονται του ιεροψαλτικού χώρου. Εφόσον λοιπόν επιθυμεί ο ίδιος να ανοίξει ένας διάλογος δια παν το ψαλτικόν εντός και εκτός της πόλεως, «Ανοίξω το στόμα μου…» και «αμαρτίαν ουκ έχω».
Σε άρθρο μου στην έγκριτη εφημερίδα «Σημαία» της πόλης μας με τίτλο «Η βυζαντινή μουσική στην Καλαμάτα», έγραφα το αυτονόητο, αυτό που και ο ίδιος ο κ. Κληρόπουλος παραδεχόταν μέχρι που εκλέχτηκε Πρόεδρος στον συγκεκριμένο Σύλλογο: ότι δηλαδή κατά το παρελθόν και μόνο κατά το παρελθόν, ο τόπος μας απετέλεσε φυτώριο για την ανάδειξη εκλεκτών προσωπικοτήτων στον χώρο της εκκλησιαστικής μουσικής. Προς επίρρωση τούτων, ανέφερα ονόματα όπως του Ξένου Κορώνη (σπουδαίος βυζαντινός μουσουργός), του Αντ. Σύρκα και του γιου του Γεώργιου, επισημαίνοντας κάτι κοινό που είχαν και οι τρεις τους: ότι ουδείς εκ των τριών άνθισε εντός της Μεσσηνίας! Στη συνέχεια επεσήμανα μερικά αποσπάσματα από το εξαιρετικά κατατοπιστικό βιβλίο του Δρ. Εθνομουσικολογίας κ. Ιω. Πλεμμένου με τίτλο «Καλλιτεχνικώς προοδεύομεν», στο οποίο γινόταν λόγος για τη διείσδυση όχι μόνο στη Μεσσηνία αλλά και σε όλο τον ελλαδικό χώρο της ευρωπαϊκής μουσικής. Όσον αφορά τους «Αινούντες» (το άλφα παρακαλώ τον κ. Κληρόπουλο να το γράφει με κεφαλαίο γράμμα), οι οποίοι ενοχλούν τόσο πολύ τον κ. Πρόεδρο των Ιεροψαλτών, είναι όντως μία ομάδα φίλων (προσωπικά εδώ και αρκετό καιρό ούτε ανήκω, ούτε συμμετέχω στην εν λόγω ομάδα) που προϋπήρχε του Συλλόγου Ιεροψαλτών και αποτελείται από τους ανθρώπους που όταν ο κ. Κληρόπουλος και το υπόλοιπο Συμβούλιό του ήταν ανύπαρκτοι πέραν του αναλογίου τους, δίδασκαν αφιλοκερδώς στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας όποιον επιθυμούσε να ασχοληθεί με το ιερό αναλόγιο (μάρτυρες για το αφιλοκερδώς καλώ τους υπευθύνους οικονομικού της Ι. Μητροπόλεως).
Αν τώρα ο κ. Κληρόπουλος ευλογώντας τα γένια του θεωρεί ότι από τη στιγμή που «επέστη καιρός» και ανέλαβε τα ηνία του Συλλόγου όλα δια μαγείας βελτιώθηκαν, είναι δικαίωμά του. Δικαίωμά του δηλαδή είναι να καυχιέται για κάτι που δεν είναι δικό του δημιούργημα: Η χορωδία του Συλλόγου είναι εν ολίγοις η βυζαντινή χορωδία της Ι.Μητροπόλεως Μεσσηνίας, η οποία – για λόγους ακατανόητους δι’ εμέ – διαλύθηκε για να κομπάζει ο κ. Κληρόπουλος ότι διαθέτει και έτοιμη χορωδία. Για τη διαλυθείσα χορωδία, είναι φυσικό ο κ. Πρόεδρος να αγνοεί την ύπαρξή της, αφού τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της απαξίωσε τη συμμετοχή του σ’ αυτήν, παρότι θέλει να αυτοπροβάλλεται ως «πρώτο βιολί» (προφανώς εννοεί σε ένταση φωνής) και μόλις τα τελευταία έλαβε μέρος! Επομένως η κατάργησή της και η μετονομασία της σε χορωδία του Συλλόγου Ιεροψαλτών Μεσσηνίας δεν νομίζω να ισοδυναμεί και με την ανακάλυψη της Αμερικής! Το να βαυκαλίζεται βέβαια κανείς πως αποτελούν «σπουδαία» κατορθώματα τα φαγοπότια και οι βασιλόπιττες και μάλιστα με «ξένα συγχώρια», μάλλον αποτελεί αντικείμενο μελέτης της ψυχιατρικής επιστήμης και όχι δικό μου! Απλώς η όλη επιχειρηματολογία με κάνει να αντιληφθώ πως στην πόλη μας δεν έχει φτάσει ακόμα η τεχνολογία του cd έστω, για να ακούσουν ορισμένοι τι εστί πραγματική χορωδία βυζαντινής μουσικής πρώτης τάξεως και όχι ασφαλώς δευτεροκλασάτη χορωδιούλα, μικρομάγαζο της εγωιστικής μικρόνοιας ολίγιστων φωνασκούντων, παρά τις φιλότιμες όντως προσπάθειες του ικανού χοράρχη της!
Γράφει επίσης πως απαξιώνω τη νεοσύστατη χορωδία του Συλλόγου. Τον προκαλώ να βρει έστω και ένα σημείο από το άρθρο μου που να δικαιολογεί παρόμοιες συκοφαντίες και ψεύδη που ενέχουν τον κίνδυνο για τον ίδιο να βρεθεί ενώπιον της Δικαιοσύνης για συκοφαντική δυσφήμηση του προσώπου μου! Για όσους δεν γνωρίζουν τι είχα γράψει, αλλά και για όσους θα πρέπει να βελτιώσουν τα ελληνικά τους, αφιερώνω το κάτωθι απόσπασμα: «Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται ως τις μέρες μας από την ύπαρξη τετράφωνης ευρωπαϊκής χορωδίας στον μητροπολιτικό ναό της Υπαπαντής (με πολλά αξιόλογα μέλη και εξαιρετικές φωνές, ιδιαίτερα στο παρελθόν), αλλά και από την καχεκτική εκπροσώπηση των ιεροψαλτών της Καλαμάτας σε κάθε εκδήλωση που είχε να κάνει με ένα θρησκευτικό γεγονός. Μόλις πέρυσι ιδρύθηκε Σύλλογος Ιεροψαλτών (παρά τις πολλές προσπάθειες που είχαν τορπιλιστεί στο παρελθόν), ενώ εκτός της εκκλησιαστικής χορωδίας της Ιεράς Μητροπόλεως, ο μόνος βυζαντινός χορός που υπάρχει αυτή τη στιγμή στην πόλη είναι αυτός των «Αινούντων…». Ο χρόνος που χρησιμοποιώ είναι παρελθοντικός («σε κάθε εκδήλωση που είχε να κάνει…»), ενώ στη συνέχεια αφού γράφω για τη χορωδία της Μητροπόλεως, αναφέρω πως υπάρχει μόνο μία επιπλέον, οι «Αινούντες». Απαξιώνεται έτσι ο Σύλλογος Ιεροψαλτών; Γράφω ψέματα ή αλήθεια;
Όντως, έχει δίκιο ο κ. Κληρόπουλος επισημαίνοντας πως ο μακαριστός μητροπολίτης Μεσσηνίας κυρός Χρυσόστομος Β΄ (Θέμελης) δεν επιθυμούσε την ίδρυση παρόμοιου Συλλόγου, αλλά (λόγω της προχωρημένης ηλικίας του) θα πρέπει να γνωρίζει ότι παρόμοιες προσπάθειες είχαν γίνει και στο παρελθόν εξ όσων γνωρίζω, με ανάλογη αποτυχία. Για τους λόγους της αποτυχίας αυτής, όλοι όσοι ασχολούνται με τα ιεροψαλτικά (νέοι και μεγαλύτεροι), γνωρίζουν καλά και τα πρόσωπα και τα πράγματα που ώθησαν σε αυτές τις αποφάσεις τον τότε μητροπολίτη και φρόνιμο θα ήταν αντί άλλων «κροκοδείλιων δακρύων» να υπάρξει και αυτοκριτική επιτέλους σε αυτόν τον τόπο!
Επειδή δεν έτυχε να διαθέτω μαγαζάκι που να εξαρτάται από τις διαθέσεις του εκάστοτε μητροπολίτη και ούτε έχω παιδιά που να μου έχει διορίσει ο νυν ή ο πρώην μητροπολίτης και πλέον δεν πρέπει να μασάμε τα λόγια μας και το «ναι» που λέμε να είναι «ναι» και το «ου» να είναι «ου», ας μάθει επιτέλους η Καλαμάτα τους πραγματικούς λόγους της διαγραφής μου: Λίγες ημέρες μετά των Φώτων, προσκληθήκαμε ως μέλη του Συλλόγου Ιεροψαλτών για θέματα ήσσονος σημασίας (διορθώσεις στο καταστατικό, κ.λπ.). Εκεί το κλίμα φαινόταν ηλεκτρισμένο. Αιτία ήταν η αντίθεση ορισμένων στην ύπαρξη και μόνο ενός άλλου Συλλόγου, αυτού των «Αινούντων», ο οποίος είχε λίγες ημέρες πριν πραγματοποιήσει μια συναυλία στο Πνευματικό Κέντρο με σπουδαία επιτυχία στην οποία ο κύριος Κληρόπουλος ως Πρόεδρος του Συλλόγου Ιεροψαλτών δεν «άδειασε» να παρευρεθεί ούτε ο ίδιος, ούτε κανείς άλλος εκπρόσωπός του, παρά την πρόσκληση που του είχε επιδοθεί! Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, αρκετές φορές ειρωνεύτηκε τους συμμετέχοντες στους «Αινούντες» χωρίς να λάβει απάντηση. Όταν κάποια στιγμή ο κ. Λεωνίδας Λιάππας σηκώθηκε για να ζητήσει μια διευκρίνιση, δέχτηκε αναιτίως από μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου οχετό ύβρεων που δεν αφορούσαν μόνο τον ίδιο προσωπικά, αλλά και την ίδια του τη σύζυγο! Τη στιγμή εκείνη σηκωθήκαμε άπαντες για να προσπαθήσουμε να κατευνάσουμε τα πνεύματα και, φυσικά, να απαιτήσουμε από το πρόσωπο που επιτέθηκε φραστικά στον κύριο Λιάππα να ανακαλέσει και να ζητήσει δημοσίως συγγνώμη. Τη στιγμή εκείνη μια ομάδα δύο ή τριών προσώπων, πρωτοστατούντος ενός νεολέκτου και ιδιαίτερα προβεβλημένου κληρικού και μάλιστα Αρχιμανδρίτου, άρχισαν να χειρονομούν και να βυσσοδομούν εις βάρος όλων όσων γνώριζαν ότι παίρνουν μέρος και στους «Αινούντες» με φράσεις που θύμιζαν «άλλες» εποχές («Εσείς δεν δικαιούσθε να μιλάτε εδώ μέσα», «Βουλώστε το» κ.τ.λ.). Ο εν λόγω πληθωρικός κληρικός μάλιστα, που αρέσκεται να δηλώνει πως διαθέτει την εύνοια του νυν μητροπολίτου, μας απαγόρευσε να μιλάμε («Σας απαγορεύω να μιλάτε εδώ»). Στο σημείο εκείνο, επενέβην προσωπικώς λέγοντάς του επί λέξει: «Και εσύ ποιος είσαι που θα μας απαγορέψεις να μιλάμε εδώ μέσα;». Επειδή μάλλον δεν περίμενε τέτοια αντίδραση (ορισμένοι κληρικοί έχουν μάθει να εκστομίζουν τα μύρια όσα, άνευ αντιλόγου από τους ιθαγενείς πιστούς, θεωρώντας την πόλη της Καλαμάτας προτεκτοράτο τους από την «κοσμοσωτήριον» έλευσίν τους εδώ) άρχισε να «ρετάρει», συνεχίζοντας την ίδια φράση («Σας απαγορεύω…»). Όταν τον ρώτησα κι εγώ επανειλημμένως αν το καταστατικό του Συλλόγου απαγορεύει τη συμμετοχή σε άλλους παρεμφερείς Συλλόγους, αντί άλλης απαντήσεως, με «στόλισε» με τον «Χριστιανικότατο» χαιρετισμό: «Άντε ρε βλάκα!». Όπως κάθε χριστιανός που δεν έχει φτάσει στο σημείο της δικής του αγιότητος, του ζήτησα να ανακαλέσει άμεσα διότι θα αναγκαζόμουν κι εγώ να ξεχάσω το ράσο που φορούσε, με επικίνδυνες συνέπειες για τη σωματική του ακεραιότητα! Αυτός αναγκάστηκε να ανακαλέσει («Καλά, το παίρνω πίσω αυτό!») και τότε χωρίς χρονοτριβή αποχώρησα μαζί με όλους σχεδόν τους συμμετέχοντες αφού η Συνέλευση είχε πλέον διαλυθεί! (Αυτές είναι οι μοναδικές ύβρεις που εκστόμισα ενώπιον της Συνελεύσεως. Εάν ο «κύριος» Πρόεδρος άκουσε ή είδε με τα μάτια του κάτι άλλο, ας με ενημερώσει εγγράφως, γνωρίζοντας ασφαλώς τις συνέπειες που θα έχει μια ψευδής μαρτυρία εις βάρος μου!). Ως μάρτυρες καλώ όλους τους παρισταμένους. Φίλους και εχθρούς!
Αναρωτιέμαι λοιπόν με ποιο αιτιολογικό διαγράφομαι από αυτόν τον Σύλλογο, και σύμφωνα με ποιες διαδικασίες. Συνήλθε το Διοικητικό Συμβούλιο; Υπάρχουν Πρακτικά επί του θέματος; Εκλήθην (ως όφειλε το Δ.Σ.) σε απολογία για όσα υποτίθεται ότι είπα;
Στο μόνο με το οποίο θα συμφωνήσω με τον κύριο Κληρόπουλο, είναι ότι ίσως μετάνιωσα που έγινα μέλος σε αυτόν τον Σύλλογο. Με αυτούς τους ανθρώπους που τον διοικούν και τον απαρτίζουν, μάλλον δεν έχω καμία σχέση. Και ούτε θέλω να έχω καμία σχέση!

Υ.Γ.: Αλήθεια, μιας και ο Σύλλογος υποτίθεται ότι ιδρύθηκε ως συνδικαλιστικό όργανο των ιεροψαλτών, τι θέση πήρε στην υπόθεση «Τσάφου»; Διαμαρτυρήθηκε ευθαρσώς – ως όφειλε – εκεί που έπρεπε ή κατάπιε το…«διαπασών» της; Και κάτι ακόμη: Ο μητροπολίτης εγκρίνει αυτές τις τακτικές και αν όχι, τι προτίθεται να κάνει;
]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/03/06/%c2%ab%ce%8c%ce%bb%ce%b1_%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9_%ce%b8%ce%ad%ce%bc%ce%b1_%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%b4%ce%b5%ce%af%ce%b1%cf%82%e2%80%a6%c2%bb ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-03-06T09:39:00-05:00 2009-03-06T09:39:00-05:00 Γι’ αυτό ίσως και οι τρόποι με τους οποίους συμπεριφέρεται κάθε λαός, αντανακλούν και την παιδεία που έχει επιλέξει.
Κάποιοι ενδέχεται να θεωρήσουν ως παιδεία την εκπαίδευση που προσφέρει η πολιτεία στους νέους ανθρώπους και η οποία ξεκινά από το Νηπιαγωγείο και ολοκληρώνεται στο Πανεπιστήμιο. Οπωσδήποτε η εκπαίδευση είναι ένας βασικός πυλώνας της παιδείας, αλλά όχι κι ο μοναδικός. Υπάρχουν κι άλλοι που ίσως παραβλέπουμε: Η πολιτεία, οι πνευματικοί άνθρωποι, οι καλλιτέχνες, αλλά και ο βασικότερος, η οικογένεια (στην Ελλάδα και η θρησκευτική πίστη). Εσχάτως στους πυλώνες που προσφέρουν παιδεία θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και τα Μ.Μ.Ε. όσο κι αν αυτό ενοχλεί ορισμένους!
Για να μπορούμε δηλαδή να πούμε πως ένας άνθρωπος, ένας πολίτης, έλαβε παιδεία, θα πρέπει να έχει στηριχθεί σε όλους τους πυλώνες που επισημάναμε πριν και όχι μόνο στην εκπαίδευση.
Γιατί όμως αποτελεί κοινό τόπο πως σε αυτή τη χώρα απουσιάζει η παιδεία από ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού; Φταίει μόνο η εκπαίδευση που λαμβάνουμε στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο;
Τα παραδείγματα από τη γενικότερη έλλειψη παιδείας που μας χαρακτηρίζει, είναι αμέτρητα: από το παιδί που πηγαίνει στο σχολείο και βρίζει σκαιότατα μπροστά στον δάσκαλο ή τον καθηγητή του ατιμωρητί, έως τον φοιτητή που ζώνεται τα άρματα του «αγώνα» και με πρώτη ευκαιρία καταλαμβάνει αναίτια το πανεπιστήμιό του, έως τον επαγγελματία που συμπεριφέρεται αγενέστατα στον πελάτη, τον δημόσιο υπάλληλο που αντιμετωπίζει τον συνάνθρωπό του σαν σκουπίδι, τον κληρικό που βλέπει τον πιστό ως παχιά αγελάδα που θα τρέφει διηνεκώς τις μωροφιλοδοξίες του, τον πολιτικό που θεωρεί τον λαό υποτελή του και ο κατάλογος δεν λέει να σταματήσει…

Για όλα φταίνε οι άλλοι…
Κατ’ έθιμον εδώ στην Ελλάδα, έχουμε το συνήθειο να φορτώνουμε στους άλλους αμαρτίες δικές μας, απαλλάσσοντας πάντοτε τον εαυτό μας από κάθε ευθύνη. Οι γονείς αποδίδουν τις ευθύνες στους δασκάλους («Μα, δεν μαθαίνουν επιτέλους τρόπους στα παιδιά μας τα σημερινά σχολεία;»). Το ίδιο φυσικά κάνουν και οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων («Τι περιμένεις; Έρχονται τα κακομαθημένα στο σχολείο και οι γονείς περιμένουν να γίνει το θαύμα και να μεταμορφωθούν σε αγγελάκια…»). Για τους πνευματικούς ανθρώπους και τους καλλιτέχνες, ούτε λόγος: αυτοί κοιμούνται μακαρίως τον ύπνο του δικαίου (;). Στον ίδιο ρόλο περιορίζεται και η πλειοψηφία του κλήρου: αποδοκιμάζει από άμβωνος (ex cathedra) τον σημερινό τρόπο ζωής και συμπεριφοράς των νεοελλήνων, διεκτραγωδώντας απλά την κατάσταση. Το ίδιο αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό ισχύει και για τα Μ.Μ.Ε. και ιδιαίτερα για την τηλεόραση: κι αυτή με τη σειρά της κατακεραυνώνει όλους τους προηγούμενους, αφαιρώντας το δικό της μερίδιο ευθύνης για την όλη κατάσταση.
Οικογένεια
Η οικογένεια, για να ασχοληθούμε με τον βασικότερο πυλώνα όπως τον χαρακτηρίσαμε της παιδείας, πάσχει εδώ και καιρό. Πάνω από τις μισές πλέον βρίσκονται μπροστά στο φάσμα του χωρισμού ή έστω της απλής συγκατοίκησης χωρίς τίποτα να δένει το ζευγάρι. Τα παιδιά έχουν καταντήσει «εμπόδια» στην καριέρα (ιδίως των γυναικών) και γι’ αυτόν τον λόγο συνήθως «παρκάρονται» σε πρόθυμους παππούδες και γιαγιάδες ή νταντάδες από την αλλοδαπήν! Τι παιδεία λοιπόν να διδάξει η σύγχρονη οικογένεια στα νέα μέλη της;

Εκπαίδευση
Το ίδιο συμβαίνει και στην εκπαίδευση. Δάσκαλοι δίχως οράματα, με τον νου στο χρήμα (αλήθεια, οι παλιότεροι εκπαιδευτικοί έπαιρναν μεγαλύτερους μισθούς;) και στο πότε θα δραπετεύσουν από τον ασφυκτικό χώρο της τάξης που έχει πια μετεξελιχθεί σε μαρτύριο! Το κάπνισμα από τους μαθητές απαγορεύεται μεν, δεν τιμωρείται δε (οποία ασυμφωνία!), ενώ οι βαθμοί ρέουν αφειδώς ακόμα και σε πνευματικά υπολοιπόμενα παιδιά! Όποιος «τολμήσει» να πλησιάσει την αντικειμενική κρίση στους βαθμούς που σκέπτεται να βάλει, θα κληθεί στο γραφείο του Διευθυντή να νουθετηθεί, κι αν επιμένει πολύ θα ξεκινήσει η πίεση μέσω των υπολοίπων συναδέλφων, μέσω των γνωστών και φίλων, μέσω υψηλά ισταμένων προσώπων που ίσως να κατέχουν ακόμα και βουλευτικό αξίωμα! Οι μαθητές μπορούν να απουσιάζουν όποτε επιθυμούν και όσο επιθυμούν: το όριο είναι μεν 50 δικαιολογημένες συν 50 αδικαιολόγητες (αυτές ποτέ δεν τις κατάλαβα: είναι σαν να λέμε στα παιδιά να κάνουν κοπάνες από το σχολείο, αλλά όχι πολλές), αλλά ο νομοθέτης προσθέτει και μια σειρά άλλων ευεργετημάτων για τους «κοπανατζήδες» που τους επιτρέπει να λείπουν για διπλάσιο σχεδόν χρόνο απ’ όσον δικαιολογεί επίσημα! Εν τω μεταξύ, η αυθάδεια και η απρέπεια θεωρούνται πλέον «μαγκιά» στα σχολεία, τόσο, που οι καθηγητές την έχουν συνηθίσει πλέον και δεν την τιμωρούν! Για να τιμωρηθεί ένας μαθητής σήμερα, θα πρέπει να το θέλει ο ίδιος, αφού πάντοτε θα έχει υποστηρικτές τους γονείς και μια ομάδα «προοδευτικών» καθηγητών, που θα του χαϊδεύουν τα αυτάκια του διαρκώς…

«Καθηγητής» Χριστινάκης…
Κι αφού ο νέος θα φύγει από την οικογένειά του και από το σχολείο απαίδευτος, θα πάει και στο «Πανεπιζήμιο» για να λάβει την «εξαιρετικού» επιπέδου μόρφωση από «διεθνούς φήμης» καθηγητές που έχουν λάβει την έδρα τους με τον πλέον «αξιοκρατικό» τρόπο…Για να καταλάβετε τι εννοώ, θα σας παρουσιάσω ένα μήνυμα που έλαβα από έναν φίλο της στήλης προχθές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail): «Στο τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κοσμήτωρ είναι η Ελένη Χριστινάκη, καθηγητής ο Παναγιώτης Χριστινάκης. Από κει και πέρα παρακολουθήστε την πορεία της οικογένειας: Η κόρη Ειρήνη Χριστινάκη έλαβε διδακτορικό τον Αύγουστο του 2004 από τον πατέρα της Παναγιώτη Χριστινάκη, τότε Πρόεδρο του Τμήματος που ήταν επιβλέπων του διδακτορικού της, έχοντας αποτύχει στις προσπάθειές της για διδακτορικό στη Νομική Αθηνών και στη Νομική Θράκης. Σε λίγους μήνες εκλέγεται... κατ’ ευθείαν επίκουρη καθηγήτρια, παρακάμπτοντας τον νόμο που απαιτεί κάποια χρόνια διδασκαλίας σε ΑΕΙ μετά την απόκτηση του διδακτορικού. Χαρακτηρίστηκε διεθνούς κύρους επιστήμων (!!!) και, άκουσον-άκουσον, μέσα σε τρία χρόνια το 2008 σε ηλικία 35 ετών (!) γίνεται τακτική ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ(!!!), παρακάμπτοντας πάλι τον νόμο. Στη συνέχεια ο γαμπρός Χριστινάκη, Αθανάσιος Γλάρος και σύζυγος της Ειρήνης Χριστινάκη εκλέγεται επίκουρος καθηγητής στο ίδιο Τμήμα. Ο αδελφός του γαμπρού Χριστινάκη, Γεώργιος Γλάρος ετοιμάζεται και αυτός για άλλη θέση στο ίδιο Τμήμα. Η άλλη κόρη του Χριστινάκη, Όλγα Χριστινάκη, ετοιμάζεται και αυτή για τη Σχολή και πήρε θέμα διδακτορικού με επιβλέπουσα την αδελφή της, Ειρήνη Χριστινάκη. Ο άλλος γιος Χριστινάκη, Επαμεινώνδας Χριστινάκης, πτυχιούχος Παιδαγωγικής Ακαδημίας, δάσκαλος στην Κύπρο, χωρίς πτυχίο Θεολογίας και χωρίς μεταπτυχιακό τίτλο που είναι απαραίτητος, γίνεται και αυτός υποψήφιος διδάκτωρ και στην επιβλέπουσα επιτροπή ορίζεται πάλι ο καθηγητής Χριστινάκης».
Αφού τελειώσαμε (;) με τα έργα και τις ημέρες της «δυναστείας» Χριστινάκη, ας επανέλθουμε στα της παιδείας: Ο νέος ολοκληρώνοντας (αν γίνει αυτό το θαύμα ποτέ λόγω των καταλήψεων…) τις σπουδές του παρά τω κυρίω Χριστινάκη ή όπως αλλιώς θα λέγεται ο λαμπρός μέντοράς του, βγαίνει πλέον στον στίβο της ζωής: Θα ψάξει για εργασία, αλλά θα του την παίρνουν τα «Χριστινάκια»…Θα προσπαθήσει να απευθυνθεί στην υπεύθυνη κυβέρνησή του, αλλά θα διαπιστώσει πως μόνο «κουμπάροι» χωράνε εκεί…Θα ρίξει μια ματιά στην «πνευματική» ηγεσία του τόπου, αλλά δεν θα τη βρει πουθενά…Θα καταφύγει στα Μ.Μ.Ε. και θα ντραπεί για το κατάντημά τους…Θα προστρέξει στην επίσημη Εκκλησία, αλλά θα βρει τους εκπροσώπους της να τρώγονται μεταξύ τους για το ποιος φοράει την πιο φανταχτερή και την πιο πλούσια στολή…
Από πού λοιπόν να λάβουν οι νέοι σήμερα παιδεία; Από τους ανύπαρκτους γονείς; Από τους «Χριστινάκηδες»; Από τους «κουμπάρους»; Από τους υπνώττοντες «πνευματικούς» ανθρώπους; Από τους «μιντιανθρώπους»; Από τους «Εφραίμ»; Από ποιους; Είναι τυχαία η συμπεριφορά που έχουν σήμερα οι νέοι; Είναι τυχαία η παιδεία που λαμβάνει η ελληνική κοινωνία στο σύνολό της;

Ο ρόλος της οικονομικής κρίσης…
Η οικονομική κρίση που μαστίζει ολόκληρο τον κόσμο και έρχεται σιγά-σιγά και στη χώρα μας, μπορεί – υπό προϋποθέσεις – να αποτελέσει το έναυσμα για μια πορεία προς τα εμπρός: Φτάνει να ανασκουμπωθούμε όλοι μας: γονείς, εκπαιδευτικοί, πολιτικοί, πνευματικοί άνθρωποι, δημοσιογράφοι, κλήρος, όσοι γενικότερα μπορούν να συμβάλουν στην ανόρθωση αυτού του τόπου. Η πλούσια κληρονομιά μας, όταν δεν την πετάμε στον κάλαθο των αχρήστων, έχει πολλά να μας διδάξει και να μας ενισχύσει σ’ αυτή την προσπάθεια. Αρκεί να το θελήσουμε. Το θέλουμε όμως; ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/02/21/%ce%9f%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%b3%ce%ad%ce%bd%ce%b5%ce%b9%ce%b1_%ce%ae_%ce%ba%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%af%ce%b1; ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-02-21T17:37:00-05:00 2009-02-21T17:37:00-05:00 Όπου κι αν κοιτάξει κανείς, θα διαπιστώσει με έκπληξη (;) πως ο κόσμος έχει χάσει την εμπιστοσύνη που είχε σε υψηλής δημοτικότητας επαγγελματικούς χώρους όπως οι δικαστικοί, οι κληρικοί, οι στρατιωτικοί, τα σώματα ασφαλείας και αναζητά πλέον αλλού στηρίγματα.

Η οικογένεια κορυφαίος θεσμός…
Ωστόσο υπάρχει και ένας θεσμός που διατηρεί ακόμα αλώβητη τη δημοτικότητά του και χαίρει διαχρονικά εκτιμήσεως από όλους, και κυρίως, τους νέους: η οικογένεια! Όσο και να φαίνεται περίεργο πια, η οικογένεια έρχεται πρώτη στις προτιμήσεις των νέων κυρίως ανθρώπων και μάλιστα η άποψη αυτή δεν έρχεται ως απλή εκτίμηση, αλλά αποδεικνύεται από έρευνα που πραγματοποίησε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου σε δείγμα 1.550 νέων 17 – 28 ετών από όλη την Ελλάδα από τον Σεπτέμβριο του 2006 έως τον Δεκέμβριο του 2007και παρουσίασε η εφημερίδα «Καθημερινή» στις 27 Ιουλίου του περασμένου έτους.
Το γεγονός από μόνο του είναι ελπιδοφόρο. Η οικογένεια, παρά τον πόλεμο που δέχεται καθημερινά τα τελευταία χρόνια μέσω διάφορων «προοδευτικών» νομοσχεδίων και «οργανώσεων» για τα «ανθρώπινα δικαιώματα», την «ισότητα» και άλλα ηχηρά, δεν απώλεσε ούτε στιγμή την εμπιστοσύνη των ανθρώπων και ιδιαίτερα των νέων. Αν κάνουμε μια αναδρομή στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν από τη δεκαετία του ’80 και μετά, θα διαπιστώσουμε πόσο η οικογένεια βάλλεται από παντού: από το αυτόματο διαζύγιο φτάσαμε να μιλάμε σήμερα για…«γάμους» ομοφυλοφίλων, ακόμα και δικαίωμα στην απόκτηση ή στην υιοθέτηση παιδιών από ανώμαλους-ες!

Ποιον εμπιστεύεστε περισσότερο;
Μελετώντας τον δείκτη εμπιστοσύνης, παρατηρούμε πως το 60% των νέων αντλεί συναισθηματική πληρότητα από την οικογένεια, ενώ έπονται οι φίλοι με 19,6% και οι ερωτικοί σύντροφοι με 17,2%. Μόνο το 23,8% θεωρεί σημαντική την πολιτική, το 89,8% δεν εμπιστεύεται τους βουλευτές, το 32,7% έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στον στρατό, ενώ το 38% πιστεύει ότι η θρησκεία παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή του.
Οι νέοι απαξιώνουν επίσης με μεγάλα ποσοστά το συνδικαλιστικό κίνημα (80%), θεωρούν ότι ακόμα και σήμερα ορισμένοι πολίτες εξακολουθούν να αποκλείονται για πολιτικούς λόγους (19,7%), ενώ δεν πιστεύουν στην αξιοπιστία της τηλεόρασης και του Τύπου.
Το 19% από αυτούς, θεωρεί ότι η Δικαιοσύνη εξοβελίζει συστηματικά πολίτες χαμηλού κοινωνικού ή οικονομικού επιπέδου και το 22% νιώθει ότι αρκετοί Έλληνες αποκλείονται από τα αγαθά της υγείας και της πρόνοιας.
Οι νέοι – σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα – έχουν χάσει κάθε εμπιστοσύνη στα πρόσωπα της Εκκλησίας και της Δικαιοσύνης. Θεωρούν ότι οι ιερείς και οι δικαστές είναι οι πιο ανέντιμοι μεταξύ των δημόσιων λειτουργών. Συγκεκριμένα, το 35% απάντησε ότι οι ιερείς είναι ανέντιμοι, εκ των οποίων το 17,3% εκτιμά ότι είναι πολύ και το 17,7% αρκετά ανέντιμοι. Όσον αφορά τους δικαστές, το 32,4% τους μέμφεται για ανεντιμότητα (11,8% πολύ ανέντιμοι, 20,6% αρκετά). Ακολουθούν η Αστυνομία και τα Σώματα Ασφαλείας με 24,5%, οι τοπικοί άρχοντες με 22,1% και οι γιατροί με 19,9%. Στον αντίποδα, τις λιγότερες αρνητικές δηλώσεις συγκεντρώνουν οι εκπαιδευτικοί. Από τους νέους που συμμετείχαν στην έρευνα, το 3% θεωρεί ότι οι εκπαιδευτικοί είναι ανέντιμοι και το 7,8% αρκετά.

Τι θα κερδίσω απ’ αυτό;
Εκτός του δείκτη εμπιστοσύνης ή μη σε πρόσωπα ή θεσμούς, η έρευνα ασχολήθηκε και με πιο προσωπικά ζητήματα, που μπορούν να μας οδηγήσουν σε ορισμένα συμπεράσματα ως προς τον χαρακτήρα και τις συνήθειες των νέων σήμερα.
Αρχικά θα πρέπει να παρατηρήσουμε πως σε κάθε απάντησή τους σχεδόν, εκφράζεται μια ανησυχία για τη μελλοντική τους οικονομική κατάσταση. Βλέπουν τα πάντα υπό το πρίσμα της οικονομικής τους εξασφάλισης και μόνον. Έτσι το 73,2% ενδιαφέρεται μόνο για την εργασιακή του αποκατάσταση ενώ το 86% θεωρεί ότι η οικονομική ανεξαρτησία είναι βασική προτεραιότητα. Το 36,5% μάλιστα, δηλώνει πως θα χρησιμοποιούσε οποιοδήποτε μέσον για να πετύχει κοινωνική και οικονομική καταξίωση και το 45% ενδεχομένως θα σκεφτόταν να καταφύγει σε χρηματισμό των υπευθύνων, εάν παρίστατο ανάγκη. Το 59,3% αποδέχεται τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης (τηλεργασία, γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα, ελαστικό ωράριο) και το 68,9% δεν θα είχε πρόβλημα να εργαστεί σε τομέα διαφορετικό από αυτόν που έχει σπουδάσει.

Γιατί να το κάνω; Με συμφέρει;
Ως προς τον τρόπο ζωής τους, το 75% δίνει μεγάλη βαρύτητα στον ελεύθερο χρόνο και στη σημασία του για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, ενώ τέσσερις στους δέκα (39,4%) συμμετέχουν σε συλλόγους, ομάδες, κοινωνικές εκδηλώσεις. Ο ένας στους τρεις (33,4%) δηλώνει ότι δεν έχει χρόνο γι’ αυτό, καθώς δεν θα αποκομίσει κανένα όφελος (52,6%).
Η εμπιστοσύνη και η αλληλεγγύη προς τους άλλους έχει αντικατασταθεί από την επιφυλακτικότητα (73,2%), με ορατό κίνδυνο να εξελιχθεί σε καχυποψία. Μόνο ένας στους τέσσερις (26,5%) εμπιστεύεται τους συνανθρώπους του. Οι περισσότεροι δηλώνουν ότι έχουν λίγους κοντινούς φίλους (το 2,9% αναφέρει ότι δεν έχει απολύτως κανένα άνθρωπο που να θεωρεί φίλο του) προς τους οποίους θα ήταν πρόθυμοι να προσφέρουν ψυχολογική στήριξη (18,1%), οικονομική βοήθεια (6,8%) και ψυχολογική και οικονομική αρωγή (70,3%) ή άλλη βοήθεια (1,9%).
Η έννοια της γειτονιάς επίσης έχει χάσει τη σημασία που είχε παλιότερα, κυρίως στις αστικές περιοχές. Έτσι, ένας στους τρεις (35,1%) δεν θα εμπιστευόταν κάποιον γείτονα, το 29,7% είναι επιφυλακτικό απέναντί τους και το 34,8% εξακολουθεί να τους εμπιστεύεται.
Μόνο ένας στους πέντε (22,6%) θα γινόταν εθελοντής αιμοδότης, ενώ ακόμη λιγότεροι (8,2%) σκοπεύουν να γίνουν δωρητές οργάνων ή μυελού των οστών. Αντίθετα το 61,7% θα πρόσφερε οικονομική ενίσχυση σε θύματα φυσικών καταστροφών.
Το 56,7% δηλώνει ότι πολύ λίγο θα εμπιστευόταν τους ξένους που ζουν στη χώρα μας, ενώ το 24,3% τρέφει ανάλογη δυσπιστία και προς τους Έλληνες. Το 47,7% θα ψήφιζε κάποιον αλλοδαπό υποψήφιο στις εκλογές, ενώ το 51,7% όχι.
Η ανασφάλεια σε σχέση με την εγκληματικότητα αυξάνεται: Ενώ το 49,8% πιστεύει ότι τα επίπεδα βίας έχουν παραμείνει τα ίδια την τελευταία πενταετία, το 38,7% δηλώνει ότι έχουν αυξηθεί και μόνο το 11,3% διακρίνει μείωση. Εξάλλου, το 61,2% νιώθει ασφαλές μέσα στο σπίτι, ενώ το 33,6% δεν εμπεδώνει το ίδιο αίσθημα ασφάλειας στον δρόμο.

Από το «εμείς» στο «εγώ»…
Αν μελετήσουμε προσεκτικά τα πορίσματα αυτής της έρευνας, θα αντιληφθούμε πως εκτός των θετικών, περιλαμβάνει και πολλές αρνητικές διαπιστώσεις που θα πρέπει οπωσδήποτε να μας προβληματίσουν. Ο υπεύθυνος της έρευνας κ. Ευστρ. Παπάνης, δήλωσε στην «Κ»: «Το πιο ανησυχητικό στοιχείο των ευρημάτων είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης προς τον συνάνθρωπο, το οποίο, συνδυαζόμενο με την αδιαφορία για συμμετοχή στα κοινά, προοιωνίζεται μια αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού. Πραγματικά, το κοινωνικό κεφάλαιο του τόπου μας είναι από τα χαμηλότερα της Ευρώπης. Ο έντονος ατομισμός αποκλείει την κοινωνική δράση και η απαξίωση της πολιτικής και του συνδικαλισμού -κληροδότημα της υποκριτικής στάσης των προηγούμενων γενεών και της αφερεγγυότητας- ενισχύει την κοινωνική μοναξιά και ευνοεί τον απομονωτισμό». Ο καθηγητής, με άλλα λόγια, επισημαίνει πως οι νέοι πλέον δεν περιλαμβάνουν στις αξίες που θεωρούν σημαντικές όσες αφορούν το κοινωνικό σύνολο, αλλά αποκλειστικά τον εαυτό τους, στον οποίο συμπεριλαμβάνουν και την οικογένειά τους. Πρόκειται δηλαδή για μια πλήρη επικράτηση του «εγώ» απέναντι στο «εμείς». Εξ ου και η πλήρης αδιαφορία για οτιδήποτε έχει να κάνει με τους πολλούς.

Επιμύθιον…
Δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να βάλω στη ζυγαριά την οικογένεια με την κοινωνία. Εξάλλου, μια προσεκτικότερη αποτίμηση των όσων διαβάσαμε, καταδεικνύει πως η σύγκριση δεν υφίσταται. Εκείνο που φαίνεται να ισχύει, είναι το αίσθημα ανασφάλειας και απόρριψης από τους πάντες που νιώθουν οι νέοι σήμερα, και η συνακόλουθη προσκόλλησή τους στο μόνο αποκούμπι που διαθέτουν: την οικογένεια. Ας κρατήσουμε λοιπόν τα θετικά αυτής της έρευνας: την τάση δηλαδή για ανάδειξη της οικογένειας ως κορυφαίου θεσμού, χωρίς όμως να απορρίψουμε τα αρνητικά της: την τάση για απομόνωση και αυτοπαραίτηση των νέων από το περιβάλλον τους. Καιρός να ανασκουμπωθούμε όλοι… ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/02/13/17_%ce%a6%ce%b5%ce%b2%cf%81%ce%bf%cf%85%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85_1914_%e2%80%93_17_%ce%a6%ce%b5%ce%b2%cf%81%ce%bf%cf%85%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85_2009 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-02-13T17:41:00-05:00 2009-02-13T17:41:00-05:00 «Έχω μια αδερφή, κουκλίτσα αληθινήτη λένε Βόρειο Ήπειρο την αγαπώ πολύ.Κουκλίτσα αληθινή της κόψαν τη φωνήτην πήρανε αιχμάλωτη οι άτιμοι Αλβανοί.Στο βάθος μακριά προβάλλει η Κορυτσάτη βλέπω και ραγίζεται η δόλια μου η καρδιά. Και τώρα που μπορώ το όπλο να κρατώκι ανήκω εις τον ένδοξο ελληνικό στρατό. Θα τρέξω μιαν αυγή, χωρίς διαταγήγια ν’ αγκαλιάσω δυνατά τη δόλια μου αδερφή».
Ήταν η εποχή που στα σχολεία δεν είχαν εισχωρήσει ακόμα οι νέες «μόδες» περί «πολυπολιτισμικής» και «διαπολιτισμικής» εκπαίδευσης. Δεν θεωρούνταν ντροπή να καυχηθεί κανείς για την πατρίδα του, ούτε είχε κάνει την εμφάνισή του ο εσμός των…«προοδευτικών» δασκάλων και καθηγητών με τις νέες απόψεις περί έθνους, περί πατριωτισμού, περί πίστης, και γενικότερα περί πάντων όσων έχουν βαλθεί τα τελευταία χρόνια να ξεθεμελιώσουν (βλ. βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού)…

Στη «Χριστιανική Ένωση»…
Περνώντας τα χρόνια, το τραγούδι το ξανάζησα όταν βρέθηκα κατηχητόπουλο στις ομάδες του «Σωτήρος», στο κτήριο που βρίσκεται δίπλα στη Φιλαρμονική. Στον χώρο αυτό, πέραν του κλασσικού κατηχητικού μαθήματος που πολλοί θα έχουν γνωρίσει, ήρθαμε σε επαφή και με τη Σ.Φ.Ε.Β.Α. και τους ανθρώπους της. Ποια ήταν αυτή η Σ.Φ.Ε.Β.Α.; Πρόκειται για ένα αρκτικόλεξο του οποίου τα αρχικά σημαίνουν: Συντονιστική Φοιτητική Ένωση Βορειοηπειρωτικού Αγώνα. Εμείς βέβαια δεν ήμασταν ακόμα φοιτητές, αλλά ως εν δυνάμει στελέχη της οργάνωσης αυτής, ως υποψήφια μέλη της, δώσαμε κι εμείς τον μικρό μας αγώνα για το ζήτημα. Με επικεφαλής τον τότε υπεύθυνο του Συλλόγου, κ. Γρ. Μουσουρούλη (έναν αγαθό γίγαντα), προχωρήσαμε σε αφισοκολλήσεις, γράφαμε συνθήματα στους τοίχους της πόλης, μοιράζαμε έντυπο ενημερωτικό υλικό παντού όπου θεωρούσαμε πως έπιανε τόπο.

Στη Λέρο…
Τελευταία φορά που θυμήθηκα αυτό το τραγουδάκι, ήταν στον στρατό. Υπηρετώντας ως έφεδρος αξιωματικός στο νησί της Λέρου, κάθε φορά που είχα την ευθύνη της εκπαίδευσης των στρατιωτών, φρόντιζα επιστρέφοντας να τραγουδούν εν χορώ το «Έχω μια αδερφή…», παρά τις ρητές «διαταγές» της ηγεσίας μας περί του αντιθέτου (απαγόρευση συνθημάτων που «προσβάλλουν» γειτονικές χώρες)! Σεβαστιανός
Γενικός Αρχηγός στον αγώνα για λευτεριά στη Βόρειο Ήπειρο, υπήρξε μια πραγματικά σπουδαία μορφή για την Εκκλησία και το Έθνος: ο μητροπολίτης Κονίτσης Σεβαστιανός! Επρόκειτο για έναν άνθρωπο που όποιος τον γνώρισε από κοντά, μένει εκστατικός μπροστά στο ανάστημα του ανδρός: αν και μητροπολίτης, ζούσε σε ένα φτωχικό δωμάτιο δίπλα ακριβώς στο οικοτροφείο που είχε δημιουργήσει ο ίδιος στην Κόνιτσα για τους μαθητές και φοιτητές της περιφέρειάς του (μάλιστα είχα πληροφορηθεί πως ακόμα και η τουαλέτα που χρησιμοποιούσε ήταν πανάρχαια, αυτή που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «τούρκικη»). Ήταν επίσης εξαιρετικά απλός: η παρουσία του στον χώρο γινόταν αντιληπτή από την αγιότητα που απέπνεε, κι όχι από τους παρατρεχάμενους που τυχόν θα τον συνόδευαν ωσάν δεύτερος σουλτάνος (είχε περάσει από δίπλα μου τυχαία μια ημέρα όταν κατέβαινα την οδό Ιπποκράτους στην Αθήνα. Στην αρχή δεν τον γνώρισα, αλλά όταν προσπάθησα να θυμηθώ από πού τον ξέρω, αντιλήφθηκα το ποιος ήταν και έσπευσα να του μιλήσω). Ήταν τέλος και αφιλοχρήματος: όταν ανοίχτηκε η διαθήκη του, όλοι διαπίστωσαν πως το μόνο περιουσιακό στοιχείο που κληροδότησε στους δικούς του ανθρώπους, ήταν η ευχή του και μόνο!
Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος, με την εκλογή και την άφιξή του στην ακριτική εκείνη επαρχία, βάλθηκε να ξυπνήσει τον Έλληνα μέσα μας, βάλθηκε να μας θυμίσει πως υπάρχει και η Βόρειος Ήπειρος! Και το πέτυχε! Δημιούργησε μια ομάδα εκλεκτών ανθρώπων δίπλα του που του συμπαραστάθηκαν και που βρίσκονται ακόμα και σήμερα στον αγώνα για ελευθερία του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού.

Το Βορειοηπειρωτικό σήμερα…
Πολλοί άνθρωποι – καλοπροαίρετοι – ίσως εκφράσουν την ένσταση: μα, δεν λύθηκε το Βορειοηπειρωτικό το 1989 με την κατάρρευση της κομμουνιστικής δικτατορίας του Χότζα στην Αλβανία και τον ερχομό χιλιάδων ομοεθνών μας εδώ;
Στο σημείο αυτό θα μου επιτρέψουν να διαφωνήσω. Το Βορειοηπειρωτικό, παρά τα θετικά γεγονότα της τελευταίας 20ετίας, δεν έχει λυθεί. Παραμένει εκκρεμές και θα παραμένει εκκρεμές μέχρι και η τελευταία σπιθαμή εδάφους της Βορείου Ηπείρου να ενωθεί με τη Μητέρα-Πατρίδα!
Θα ήταν βολικό για την πολιτική ηγεσία του τόπου μας (όχι όλη, ευτυχώς), να δει το ζήτημα να σβήνει και να χάνεται στην ιστορία. Θα ήταν βολικό να μιλάμε σε λίγα χρόνια για άλλη μια χαμένη πατρίδα και να δώσουμε μερικές ονομασίες σε νέους οικισμούς που θα χτίσουμε γι’ αυτούς τους ανθρώπους: Νέο Αργυρόκαστρο, Νέα Χειμάρρα, Νέα Κορυτσά, Νέοι Άγιοι Σαράντα κ.ά. Εξάλλου οι πιο πολλοί από τους ομοεθνείς μας βρίσκονται πλέον στη χώρα μας. Μια ρύθμιση μόνο που θα τους εξισώνει με τους γηγενείς Έλληνες (δικαίωμα ψήφου, ταυτότητα κανονική κ.λπ.) και όλα ξεχνιούνται.
Ξεχνιέται όμως η πατρίδα; Ξεχνιέται το χώμα που μας γέννησε; Ξεχνιούνται όσα πέρασαν αυτοί οι άνθρωποι όχι μόνο από το παρανοϊκό αθεϊστικό κομμουνιστικό καθεστώς του Χότζα μέχρι το 1989, αλλά και στη συνέχεια από τους «δημοκράτες» του Μπερίσα;
Η υπουργός μας των Εξωτερικών επισκέφτηκε πρόσφατα την Αλβανία, μιλώντας ιδιαίτερα προσεκτικά για τους Έλληνες που ζουν εκεί και τονίζοντας συνεχώς το ότι αποτελούν γέφυρα φιλίας για τους δύο λαούς. Κανείς δεν αντιλέγει. Όμως, αυτό θα γίνει μόνο όταν αρθούν όλα τα εμπόδια που τίθενται στη δραστηριότητα των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου, όταν αναγνωριστούν όλα τα δικαιώματά τους, όταν νιώσουν ότι ζουν ελεύθεροι να εκφραστούν όπως θέλουν, όποτε θέλουν, και αν θέλουν!

Νέο Κοσσυφοπέδιο;
Ας μην ξεχνάμε ότι η Αλβανία πριν μερικούς μήνες εκόπτετο για τα δικαιώματα των ομοεθνών της στο Κοσσυφοπέδιο ή στα Σκόπια! Και μάλιστα ότι πανηγύρισε την ουσιαστική ανεξαρτητοποίηση των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου (ένα βήμα πριν την ένωσή τους), καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει το νέο κρατικό μόρφωμα που «φύτρωσε» στο κέντρο των Βαλκανίων.
Αν λοιπόν μια χώρα με το ειδικό βάρος της Αλβανίας καταφέρνει να πετύχει τόσα πολλά, ας αναρωτηθούμε γιατί η δική μας δεν τολμά να θίξει ένα ζήτημα-ταμπού για την ελληνική εξωτερική πολιτική εδώ και δεκαετίες: Ναι, τολμάμε και ζητάμε, τολμάμε και έχουμε απαιτήσεις εδαφικές από τις γειτονικές μας χώρες! Ναι, διεκδικούμε τη Βόρειο Ήπειρο και σε πρώτη φάση επιδιώκουμε την αυτονόμησή της! Μόνον έτσι θα πάψουμε να είμαστε οι καρπαζοεισπράκτορες των Βαλκανίων και της Ευρώπης και θα αποκτήσουμε επιτέλους λίγο σεβασμό από τους γύρω μας και κυρίως αυτοσεβασμό.
Θα μπορούσαν να γίνουν πολλά! Η 17η Φεβρουαρίου του 1914 μας δείχνει τον δρόμο: αυτονομία – ελευθερία στη Βόρειο Ήπειρο και στους Βορειοηπειρώτες που εξακολουθούν να διώκονται και να εξοντώνονται μόνο και μόνο επειδή είναι Έλληνες! Ο Σεβαστιανός μας δείχνει τον δρόμο… ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/01/31/%ce%a3%cf%85%ce%bc%ce%b2%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%ad%cf%82_%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%82_%cf%88%ce%ac%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b5%cf%82_%ce%ba%ce%b1%ce%b9_%c2%ab%cf%88%ce%ac%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b5%cf%82%c2%bb_%ce%95%ce%9d%ce%91%ce%a3_%ce%a7%ce%a1%ce%9f%ce%9d%ce%9f%ce%a3_%ce%a7%ce%a9%ce%a1%ce%99%ce%a3_%ce%a4%ce%9f%ce%9d_%ce%a7%ce%a1%ce%99%ce%a3%ce%a4%ce%9f%ce%94%ce%9f%ce%a5%ce%9b%ce%9f%e2%80%a6 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-01-31T17:38:00-05:00 2009-01-31T17:38:00-05:00 Προσωπικά δεν μπορώ να πω πως υπήρξα θαυμαστής του (βλ. σχετικό άρθρο από το 2006). Τον θεωρούσα μεν μια χαρισματική προσωπικότητα, ένα λαμπρό μυαλό, αλλά διατηρούσα πάντοτε ενστάσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο χειριζόταν ορισμένα ζητήματα που άπτονταν περισσότερο της πολιτικής (με τη στενά κομματική έννοια) παρά της εκκλησιαστικής αρμοδιότητας. Ο γενναίος τρόπος όμως με τον οποίο αντιμετώπισε τον θάνατο, μπορώ με βεβαιότητα να πω πως τον καθαγίασε στα βλέμματα όλων, ακόμα και των θεωρούμενων ως αντιπάλων του.

«Εγχειρίδον ιεροψάλτου»…
Σκέφτηκα λοιπόν να σταθώ σε ένα από τα πολλά «παιδιά» που άφησε πίσω του φεύγοντας: σε ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα περιεκτικό βιβλίο με τίτλο: «Εγχειρίδιον ιεροψάλτου». Μέσα σε αυτό το βιβλιαράκι, συμπυκνώνει σοφία και εμπειρία πολλών χρόνων, αλλά και αγάπη για την ψαλτική τέχνη, στην οποία είχαμε αναφερθεί σε πρόσφατο κείμενό μας. Το ζήτημα είμαι βέβαιος πως ενδιαφέρει πολλούς. Γιατί εκτός από όσους ψάλλουν συστηματικά σε ιερούς ναούς (μεταξύ των οποίων και ο γράφων), υπάρχουν πολλοί φίλοι της βυζαντινής μουσικής ή ερασιτέχνες ψάλτες που χρειάζονται μια καθοδήγηση σχετικά με αυτά που γνωρίζουν ή νομίζουν πως γνωρίζουν. Μελετώντας τους υπότιτλους των επιμέρους κεφαλαίων και μόνο, αρκεί για να διαπιστώσει κανείς το πόσο αυτός ο άνθρωπος είχε διαπιστώσει τα προβλήματα που υφίστανται στον συγκεκριμένο κλάδο και το πόσο προσπάθησε για την αντιμετώπισή τους.

Η εξωτερική εμφάνιση ενός ψάλτη
Το πρώτο πράγμα που φαίνεται να τον απασχολεί δεν είναι τόσο η θεωρητική ή η πρακτική κατάρτιση ενός ιεροψάλτη, αλλά τα εξωτερικά στοιχεία της προσωπικότητάς του: η εμφάνιση και η στάση του πάνω στο στασίδι που ψάλλει. Ως προς την εμφάνιση, θεωρεί πως το εξεζητημένο ντύσιμο δεν βοηθά στη σωστή παρουσία του ψάλτη («Ίσως το περίφημον “φιλοκαλούμεν μετ’ ευτελείας” του Περικλέους να έχη και εδώ την θέσιν του. Γενικώς δυνάμεθα να είπωμεν ότι η καθόλου αμφίεσις του ιεροψάλτου πρέπει να είναι ιεροπρεπής»). Για να μπορέσει να είναι ιεροπρεπής, θα πρέπει ο ψάλτης να φορά το ράσο που θεωρείται η ενδεδειγμένη στολή («Ιεροπρέπειαν δε προσδίδει εις τον ψάλτην κατά πολύ η περιβολή του ράσου κατά την διάρκειαν της ασκήσεως του ιερού του λειτουργήματος»). Εκτός από αυτές τις παρατηρήσεις, ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος συνιστά και κάτι επιπλέον: την αποφυγή κατά τις θερινές ημέρες μιας κακής συνήθειας πολλών, που την καλλιεργούν και στον ναό: το άνοιγμα των κουμπιών του πουκαμίσου, σε σημείο που να προκαλεί τους πιστούς, καθώς και αρκετών ακόμη συνηθειών, όπως η μακριά κόμη κ.ο.κ.
Η στάση των ιεροψαλτών…
Όσον αφορά τη στάση που πρέπει να έχουν οι ιεροψάλτες όταν βρίσκονται στο ψαλτήρι, αναφέρεται σε ένα ζήτημα που έχει εξελιχθεί σε πραγματική μάστιγα όχι μόνο για τους ψάλτες, αλλά και για τους πιστούς που συμμετέχουν στις ιερές ακολουθίες, ακόμα (και κυριότερα) και στους κληρικούς: Την ώρα που ψάλλονται μέλη που έχουν συγγράψει άγιοι υμνωδοί της Εκκλησίας μας ή διαβάζεται το ιερό ευαγγέλιο ή έστω το κήρυγμα, μια μεγάλη μερίδα πιστών, ψαλτών αλλά και κληρικών, κάθε άλλο παρά δείχνει ότι συναισθάνεται το τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή! Πιστοί (κυρίως γυναίκες), θυμούνται να λύσουν όλα τους τα προσωπικά ή άλλα προβλήματα, να κουτσομπολέψουν τον διπλανό τους. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ψάλτες. Όταν δεν είναι η σειρά τους να ψάλλουν, συζητούν με τους γύρω τους, σχολιάζουν τον τρόπο ψαλσίματος των υπολοίπων, και γενικά προκαλούν μια αναστάτωση. Δυστυχώς αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνται και από κληρικούς. Μια επίσκεψη στο ιερό ενός ναού αρκεί για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος του προβλήματος: Κουβεντολόι, πικρόχολα σχόλια εις βάρος όσων δεν συμπαθούν, πλήρης απουσία ιεροπρέπειας και συναίσθησης του λειτουργήματος που επιτελούν εκείνη τη στιγμή! Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο συνίσταται η έγκαιρη κατάληψη του στασιδίου από τον ιεροψάλτη, η αποφυγή περιττών μετακινήσεων («Εξ άλλου δεν επιτρέπεται η περιοδική εγκατάλειψις του στασιδίου διαρκούσης της ιεροψαλτικής διακονίας είτε προς ανάπαυλαν, είτε προς αναψυχήν. Η τυχόν κάθοδος του ψάλτου από του στασιδίου ή και η απομάκρυνσις αυτού ή των βοηθών του εξ αυτού κατά τας ώρας ταύτας, εκθέτει τούτον ανεπανορθώτως εις τα όμματα των πιστών, ενοχλεί και σκανδαλίζει το πλήρωμα, γίνεται πρόξενος αταξίας και θορύβου και κατά πολύ ζημιώνει την ατμόσφαιραν της Λατρείας») και συζητήσεων («Επί του στασιδίου πρέπει να επικρατή άκρα σιγή, ησυχία, τάξις, ευλάβεια, ευπρέπεια και σεμνότης. Εκτός τόπου και χρόνου κείνται αστεΐσμοί μεταξύ αυτών, μειδιάματα, σχολιασμοί, συνομιλίαι παράκαιροι και ει τι έτερον επί του σημείου τούτου, όπερ δεν υποβοηθεί το έργον της Λατρείας»), οι μετρημένες κινήσεις («Κινήσεις όμως χειρών και κτυπήματα ποδών συνήθως προς τήρησιν του ρυθμού, άλλαι κινήσεις της κεφαλής και του λοιπού σώματος άμετροι, απεριόριστοι, εκτός του ότι είναι ενοχλητικαί δια τους παρακολουθούντας, καθίστανται και αντιπαθητικοί και επιδρούν δυσμενώς επί των πιστών»), οι όσο το δυνατόν λιγότεροι μορφασμοί («Τινές συνηθίζουν να συνοδεύουν την απόδοσιν των υπ' αυτών ψαλλομένων ύμνων δι’ ανεπιτρέπτων μορφασμών, οι οποίοι αποβλέπουν «είτε εις το να προσδώσουν έμφασίν τινα εις το ψαλλόμενον, είτε εις το να διευκολύνουν την ομαλήν έξοδον της φωνής, είτε διά ν’ αποδώσουν επί το καλύτερον το άσμα. Και αι τρεις πάντως αύται περιπτώσεις δεν δικαιολογούν, νομίζομεν, τας παραμορφώσεις του προσώπου, ή το υπερβολικόν άνοιγμα του στόματος ή τας συσπάσεις των μυών. Τοιούτοι μορφασμοί προσιδιάζουν μάλλον εις τους καλλιτέχνας του άσματος. Όχι εις τους ιερούς υμνωδούς. Δια παλαιούς της ιεράς τέχνης μύστας διασήμους του στασιδίου κατόχους, πολλάκις λέγεται μετά θαυμασμού ότι εσυνήθιζον να ψάλλουν ακίνητοι»), ο λεπτός τρόπος όταν διορθώνουν τους υφισταμένους τους («Ο έμπειρος ιεροψάλτης δέον να αναμένη εκ μέρους των βοηθών αυτού σφάλματα και παραλείψεις. Ενίοτε αστοχούν περί την εκτέλεσιν του μέλους καί ικανοί εισέτι ιεροψάλται, πόσω μάλλον οι αρχάριοι. Ας ενθυμήται συχνάκις πας ιεροψάλτης πώς ήρχισε την ιεροψαλτικήν του σταδιοδρομίαν…Την τυχόν μουσικήν παραφωνίαν μόνον ολίγοι επαΐοντες δύνανται να αντιληφθούν. Ο πολύς προσευχόμενος λαός, κατά κανόνα, δεν είναι εις θέσιν να επισημαίνη μουσικά σφάλματα εμφιλοχωρούντα κατά την εκτέλεσιν των βυζαντινών μελών»), η μείωση των χειρονομιών στις απολύτων απαραίτητες, καθώς και η «αποφυγή περισπασμού της διανοίας».

Πώς δει ψάλλειν…
Στο δεύτερο μέρος του έργου του, ο μακαριστός Χριστόδουλος αναφέρεται στον τρόπο της ψαλμωδίας. Εδώ χωρά πολλή συζήτηση και πολλές επίσης αντιρρήσεις. Αρχικά εξηγεί τον προορισμό της βυζαντινής μουσικής («Οι μεγάλοι μελωδοί οι οποίοι ήσαν και οι ποιηταί των ύμνων, δεν εμελοποίησαν αυτούς δια να περικαλύψουν το νόημά των δια του τεχνικού μουσικού πέπλου. Αντιθέτως επρόσεξαν την διάσωσιν ακεραίας της εννοίας του ύμνου, διότι εξ αυτής κυρίως εξαρτάται η δημιουργία των απαραιτήτων εκείνων συναισθημάτων εν τη καρδία του λαού»), συνεχίζει με το ύφος που είναι αναγκαίο να υπάρχει («Το ύφος της βυζαντινής μουσικής είναι ανάγκη να περισωθή εις τρόπον ώστε να διατηρηθή η ιεροπρέπεια της τέχνης, και η πνευματική της διαύγεια. Προς τούτο πρέπον είναι να αναληφθή προσπάθεια προς αποκάθαρσιν της εκκλησιαστικής μας μουσικής από παντός “εν ημέραις δουλείας εισδύσαντος επεισάκτου απηχήματος”…»). Στη συνέχεια δίνει ιδιαίτερη σημασία στη χρονική αγωγή που χρειάζεται σε όσους ψάλλουν («Ελέχθη ότι ο χρόνος είναι η ψυχή της μουσικής. Μέλος μουσικόν ψαλλόμενον εις χρόνον άτακτον χάνει την ωραιότητα και αξίαν του…Υπό τας σημερινάς συνθήκας επιβάλλεται η εκτέλεσις των ύμνων εν τοις ναοίς να γίνεται εις χρόνον σύντομον. Το όλον κλίμα που επικρατεί, ιδία εις τας μεγαλουπόλεις, δεν ευνοεί την εκτέλεσιν σχοινοτενών ύμνων»). Ένα επίσης σπουδαίο πρόβλημα το οποίο θίξαμε και στο προηγούμενο σημείωμά μας, είναι και αυτό της απόδοσης των νοημάτων και των προϋποθέσεων που υπάρχουν («Το να ψάλλη τις με νόημα δεν είναι εύκολον πράγμα. Απ’ εναντίας και δύσκολον είναι και πολυσύνθετον…Προϋποθέτει κατ’ αρχήν ικανάς γραμματικός γνώσεις. Είναι αυτονόητον ότι αγράμματος ή ολιγογράμματος ιεροψάλτης κατακρεουργεί το νόημα των ύμνων, μη δυνάμενος να αποδώση καλώς εκείνο το οποίον δεν κατανοεί. Υπάρχουν διασκεδαστικά επί του προκειμένου ιστορήματα και διηγήσεις, σχέσιν έχουσαι προς την από παλαιοτέρων ιδία ιεροψαλτών εν χωρίοις, ως επί το πλείστον διακονούντων, μεταλλαγήν του νοήματος του ύμνου, είτε δια μετατοπίσεως της στίξεως, είτε δι’ αδεξίου χωρισμού λέξεων ή συλλαβών, είτε διά...διορθώσεως της ως εσφαλμένης εκλαμβανομένης λέξεως επί το... καλλιεπέστερον, κατά την κρίσιν πάντοτε του αδαώς ψάλλοντος [Π.χ. Το “κούφοι προς την άνω πορείαν μετίωμεν”, διωρθώθη εις “κουφοί προς...”, ή το “Θεός Κύριος και επέφανεν ημίν” εις “Θεός Κύριος και επέθανεν ημίν”…]»).
Θα μπορούσαμε βέβαια να επισημάνουμε πολλά περισσότερα, αλλά ο χώρος δεν θα μας ήταν αρκετός. Νομίζω όμως ότι οι αναγνώστες μας – ιδιαίτερα όσοι ασχολούνται με το ιερό αναλόγιο – θα διδάχθηκαν πολλά απ’ όσα μας επισήμανε αυτός ο σπουδαίος ιεράρχης. Καιρός είναι και να τα εφαρμόσουν! ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/01/25/%c2%ab%ce%91%ce%b3%cf%81%ce%b1%ce%bc%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%bf%cf%83%cf%8d%ce%bd%ce%b7%cf%82%c2%bb_%cf%84%ce%bf%e2%80%a6%ce%b1%ce%bd%ce%ac%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%83%ce%bc%ce%b1 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-01-25T19:04:00-05:00 2009-01-25T19:04:00-05:00 Όπου κι αν στρέψει κανείς το βλέμμα του, θα δει ή θα ακούσει του κόσμου τις ανοησίες, τις ανακρίβειες, και μάλιστα από πρόσωπα που τυπικά δεν έχουν κάποια ιδιαίτερη νοητική υστέρηση που να δικαιολογεί κάτι τέτοιο.

Αγράμματοι και «αγράμματοι»…
Θα μου πείτε, αγράμματος ήτανε κι ο Μακρυγιάννης, ημιεγγράμματος κι ο παπα-Νικόλας ο Πλανάς ή ο γέροντας Παΐσιος και τόσες άλλες σπουδαίες μορφές, αλλά διαπρέψανε τόσο, που και σήμερα ακόμα τους μνημονεύουμε και πολύ θα θέλαμε να τους μοιάσουμε…
Οι άνθρωποι αυτοί όμως, οι ξεχωριστοί, είχαν κάτι που οι σημερινοί «αγράμματοι» δεν μπορούν να έχουν: αυτογνωσία. Ήξεραν καλύτερα από τον καθένα τον εαυτό τους και μπορούσαν να διακρίνουν (να μια ακόμα λέξη – κλειδί: η διάκριση) τα όριά τους. Με αυτόν τον τρόπο μεγαλούργησαν και έγιναν σύμβολα για τους μεταγενέστερους.
Αντίθετα σήμερα, οι περισσότεροι από εμάς (στη χορεία των αγραμμάτων μια γωνίτσα σίγουρα ανήκει και στην ταπεινότητά μου) δεν μπορούμε να διακρίνουμε τα όριά μας και νομίζουμε πως είμαστε κάτι που στην πραγματικότητα ούτε να το πλησιάσουμε μπορούμε. Βλέπουμε τον ίσκιο μας και νομίζουμε πως πρόκειται για το μπόι μας…
Έτσι, με τη σιγουριά του ημιμαθούς, ξεπροβάλουμε με ιεραποστολικό ζήλο να πείσουμε τους «ιθαγενείς» να πάψουν να σκέφτονται όπως πριν, να πάψουν να δρουν όπως και πριν, και ν’ ακολουθήσουν τα «φωτεινά» μας βήματα σε όποιο σημείο και αν τα οδηγήσουμε!
Πολιτικοί, εκπαιδευτικοί, θρησκευτικοί, δημοσιογραφικοί και λοιποί «αστέρες», με περισσή «αγραμματοσύνη», συντηρούμε αυτό το πλέγμα άγνοιας και καθημερινά προσθέτουμε και νέα δοκησίσοφα μέλη. Πώς γίνεται αυτό; Ας δούμε…

Οικογένεια…
Πρώτοι απ’ όλους έρχονται οι γονείς. Μόλις τα πεντάμορφα «αστεράκια» τους έρθουν στη ζωή, προσπαθούν με κάθε ευκαιρία να προβάλουν αυτάρεσκα έναν άλλο εαυτό από αυτόν που είχαν πριν: Καμαρώνουν για τις (συνήθως ανύπαρκτες) σπουδές τους, για την…κοινωνική τους μόρφωση, τους δήθεν καλούς τους τρόπους, τους «ηρωικούς» προγόνους τους, την «ευγενική» τους καταγωγή…

Εκπαίδευση…
Ύστερα τα ίδια παιδιά θα αναγκαστούν να έρθουν στα σχολεία. Εκεί θα βρουν άλλους δήθεν σοφούς που θα προσπαθούν να τους μεταδώσουν τις σοφίες που έχουν κρυμμένες στα…γεμάτα γνώση κεφάλια τους. Θα βρουν ανθρώπους που μόνο δασκάλους δεν θυμίζουν. Μόνο ανθρωπάκια θα βρουν που παπαγαλίζουν λίγο πριν μπουν στην αίθουσα το παρακάτω μάθημα και κάνουν τον σταυρό τους μη και βρεθεί κανένας «αναιδής» μαθητής και ρωτήσει τίποτα περίεργο που δεν μπορούν να το απαντήσουν! Θα βρει ανθρώπους που περιμένουν πώς και πώς να χτυπήσει εκείνο το αναθεματισμένο κουδούνι για να σηκωθούν από την «ηλεκτρική» καρέκλα της τάξης και να τρέξουν στη θαλπωρή του σπιτιού τους ή του ιδιαίτερού τους!

TV stars…
Παράλληλα, αυτά τα παιδιά θα καλλιεργούνται και θα μορφώνονται και από ένα ακόμα μέσο εκτός των άλλων δύο που προαναφέραμε: την τηλεόραση! Εκεί έχουν να διδαχθούν πραγματικά πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα. Πρώτ’ απ’ όλα θα έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν – ιδιαίτερα στα δελτία ειδήσεων – πολλαπλές συμπεριφορές ανθρώπων έως και υπανθρώπων. Θα δουν τους ίδιους κάθε φορά αναλυτές να εξηγούν από το γιατί η παγκόσμια οικονομία κατρακυλά στην άβυσσο, μέχρι το πού οφείλεται η αποτυχία των μαθητών στις πανελλαδικές εξετάσεις. Κι όλ’ αυτά θα τα παρακολουθήσουν εν μέσω ύβρεων και συκοφαντιών που θα εκτοξεύονται εκατέρωθεν, αλλά και απειλών, κατηγοριών για όσα συμβαίνουν τριγύρω μας κ.ο.κ.

Hard rock alleluia…
Από μικρά επίσης θα βρίσκονται στον χώρο της Εκκλησίας. Από τη στιγμή που θα μπουν για πρώτη φορά στον ναό («σαραντισμός») μέχρι τη βάπτισή τους και στη συνέχεια όποτε οι γονείς τους το επιθυμήσουν, θα έχουν δοσοληψίες με ιερείς που νομίζουν ότι ο κόσμος φτιάχτηκε μόνο γι’ αυτούς και με ψάλτες που θα κρυφοκοιτάνε την πόρτα για να δουν πότε ανοίγει για να αποφασίσουν πότε θα κάνουν τη γνωστή επίδειξη φωνητικών ικανοτήτων (ο λαός τους αποκαλεί «γκάρους» όχι άδικα) που θυμίζουν κάτι μεταξύ τούρκικου αμανέ και σκάλας του Μιλάνου! Ιδιαίτερα από ορισμένους ιερείς, θα απολαύσουν και τα ασυναγώνιστα κηρύγματα, που τοποθετούν πάντοτε τους ίδιους εκτός αμαρτωλών και βρίθουν σολοικισμών και βαρβαρισμών, καθώς και δογματικών και εκκλησιαστικών λαθών (το καλοκαίρι βρέθηκα σε εσπερινό ενός πανηγυρίζοντα ναού της πόλης μας, όπου ο εντεταλμένος να κηρύξει υψηλόβαθμος κληρικός, μας «δίδαξε» πως ο Χριστός αναστήθηκε όχι μόνο μία, αλλά τρεις φορές!).

Πολιτική…
Το αποκορύφωμα της «αγραμματοσύνης», θα το συναντήσουμε στην πολιτική. Και κυριολεκτικά (βλ. Γιωργάκη Παπανδρέου που δεν μπορεί να αρθρώσει μια αράδα γράμματα χωρίς να «σκοτώσει» τα μισά!) και μεταφορικά: Άνθρωποι απαίδευτοι, άνθρωποι με πιθαμιαία συμπεριφορά και ανάστημα, έρμαια των διαθέσεων του εκάστοτε «σουλτάνου» που κυβερνά το κόμμα τους…Αν μια πρόταση είναι σωστή αλλά την προτείνει ο αντίπαλος, θα πρέπει να σπεύσουμε να την καταγγείλουμε ως προκλητική, ως αντίθετη στα συμφέροντα του λαού…Αν βέβαια μετά από λίγο την ίδια πρόταση υιοθετήσει ο δικός μας κομματάρχης, τότε δηλώνουμε ανερυθρίαστα πως οι συνθήκες ωρίμασαν πλέον για κάτι διαφορετικό από πριν, πως επρόκειτο για μια γενναία απόφαση του αρχηγού, και κάνουμε «γαργάρα» όλα όσα λέγαμε πριν!

Δημόσιο…
Εκείνος όμως ο τομέας που πραγματικά διεκδικεί το χρυσό μετάλλιο στην «αγραμματοσύνη», είναι ο δημόσιος. Άνθρωποι συνήθως ακατάλληλοι για τη θέση την οποία κατέχουν, που κανονικά θα έπρεπε να βρίσκονται στην καλύτερη περίπτωση σπίτια τους, με χαμηλό συνήθως δείκτη νοημοσύνης, αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τους πολίτες ακόμα και στα βασικότερα.
Ο καθένας μας θα έχει πολλά παραδείγματα για να επιβεβαιώσει του λόγου το αληθές για κάθε μια από τις περιπτώσεις που ανέφερα πριν. Ωστόσο η «αγραμματοσύνη» θα εξακολουθεί να βασιλεύει. Και οι «αγράμματοι» επίσης! Θα συμβούλευα όσους θεωρούν πως έχουν τη δύναμη στα χέρια και τις ικανότητες, χωρίς ταυτόχρονα να θεωρούν πως ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία, να ξεσηκωθούν, να καταργήσουν «επαναστατικώ δικαίω» αυτή τη δικτατορία των μετρίων, των «αγραμμάτων», αλλά πολύ φοβάμαι πως αυτό είναι πλέον αδύνατον: οι «αγράμματοι», έχουν γίνει πια απαραίτητοι, όπως το αλεύρι στα γλυκά ή το νερό για να ζήσει ένας οργανισμός!

Η «αγραμματοσύνη» ζει και θα βασιλεύει…
Πώς να ζήσει ένας γονιός χωρίς να καυχηθεί για το παρελθόν του; Πώς να ζήσει ένας δάσκαλος χωρίς να επιδεικνύει διαρκώς τις – συνήθως – ανεπαρκείς γνώσεις του; Πώς να αναπνεύσει ένας τηλεοπτικός αστέρας χωρίς να εκφράσει έστω και για μια μέρα τη γνώμη του επί παντός του επιστητού; Πώς να αντιμετωπίσει τη ζωή κατάματα ο κληρικός χωρίς «υπηκόους» που να τον υπηρετούν χωρίς να ρωτάνε πολλά – πολλά; Πώς να ορθοποδήσει ο πολιτικός χωρίς παρατρεχάμενους που θα τον ακολουθούν σε κάθε του βήμα; Πώς να υπάρξει ο κακός δημόσιος υπάλληλος (γιατί εξυπακούεται πως υπάρχουν και καλοί) χωρίς γραφειοκρατία;
Αν ζούσε σήμερα ο Καβάφης, θα αναφωνούσε παραφράζοντας το γνωστό του ποίημα: «Πώς να ζήσουμε χωρίς “αγραμμάτους”; Ήταν κι αυτοί μια κάποια λύσις»! Ή όχι;

]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/01/16/%ce%97_%ce%b2%cf%85%ce%b6%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bd%ce%ae_%ce%bc%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%ae_%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd_%ce%9a%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%bc%ce%ac%cf%84%ce%b1 ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-01-16T22:22:00-05:00 2009-01-16T22:22:00-05:00
Αντώνιος και Γεώργιος Σύρκας
Στα νεώτερα χρόνια η Μεσσηνία και συγκεκριμένα το χωριό Άνθεια, καυχιέται ότι γέννησε τον αείμνηστο Αντώνιο Σύρκα, διαπρεπή ιεροψάλτη καθώς και τον γιό του Γεώργιο. Για τον Αντώνιο, γράφει σχετικά ο Τάκης Καλογερόπουλος, Λεξικό της Ελληνικής Μοσικής, εκδόσεις Γιαλλελή, 2001: «Αντώνιος Σύρκας (Άνθια 1872 - Αθήνα 1974). Διαπρεπής Κωνσταντινουπολίτης μουσικοδιδάσκαλος, πρωτοψάλτης και χοράρχης. Πήρε τα πρώτα μαθήματα βυζαντινής μουσικής στην Καλαμάτα από τους Ι. Κατσαΐτη και Π. Λεοντακιανάκη. Σπούδασε στη Σχολή του Εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου Κων/πόλεως (1900-1904). Διετέλεσε πρωτοψάλτης σε Κων/πολη και Τατάουλα, Κωστάντζα, Βράιλα και Αλεξάνδρεια (1904-34). Θήτευσε αρκετά χρόνια στον Κων/νο Σταυροδρομίου (αρχικά ως λαμπαδάριος του Νηλέως Καμαράδου και αργότερα ως πρωτοψάλτης). Διετέλεσε επίσης τοποτηρητής «άρχων πρωτοψάλτης» του Πατριαρχικού Ναού. Από το 1934/35 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και επιδόθηκε στη συγγραφή μουσικών έργων και την κατάρτιση βυζ. Χορών. Δημιούργησε και μικτή χορωδία, που έψαλλε από τον γυναικωνίτη. Εξέδωσε: «Δοξαστάριον Τριωδίου», «Τα 11 εωθινά», «Θεία Λειτουργία». κ.λπ. Γνωστή σύνθεσή του είναι το «Της Μετανοίας άνοιξόν μοι πύλας ζωοδότα». Με τη Χορωδία του πραγματοποίησε πολλές εμφανίσεις σε συναυλίες και από τον ΡΣ Αθηνών. Στους μαθητές του και οι: Γ. Αγγελινάρας, Κ. Λαγούρος, Θ. Μωραΐτης, Κ. Περσίδης, Π. Σουσούνης, ο γιος του Γ. Σύρκας, κ.ά.».
Σχετικά με τον Γεώργιο Σύρκα, διαβάζουμε από την ιστοσελίδα http://www.ieropsaltis.com τα πιο κάτω (σε περιληπτική απόδοση): ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΥΡΚΑΣ (1923 - 2003). Ο Γεώργιος Σύρκας γεννήθηκε στην Κων/πολη το 1923 και από μικρή ηλικία γαλουχήθηκε με τα νάματα της μουσικής τέχνης. Πήρε τα πρώτα μαθήματα από τον πατέρα του, στον οποίο διετέλεσε και κανονάρχης. Σε ηλικία ένδεκα ετών ήλθε στην Αθήνα και σε ηλικία δεκατριών ετών ανέλαβε το ιερό αναλόγιο του δεξιού ιεροψάλτη στον Ι.Ν. της Αγίας Γλυκερίας στο Γαλάτσι. Από τότε αρχίζει η μεγάλη ψαλτική σταδιοδρομία του Γ. Σύρκα. Κατά τη διάρκεια της ζωής του ανέλαβε πολλά σημαντικά αναλόγια, για να αναλάβει τέλος πρωτοψάλτης και χοράρχης το 1971 στον Ι.Ν. Αγίας Τριάδας Αμπελοκήπων όπου έψαλε μέχρι το έτος 1982 οπότε αποχώρησε της ενεργού δράσης. Έψαλλε με το ιδιάζον χαρακτηριστικό ψαλτικό ύφος των, εκτός του Πατριαρχικού Ι. Ναού, πρωτοψαλτών της γενέτειράς του, του οποίου θεωρείται ως ένας από τους λίγους γνήσιους εκπροσώπους του, αν και δεν έζησε στην Πόλη, και αναδείχτηκε ένας από τους διαπρεπέστε- ρους πρωτοψάλτες της σύγχρονης εποχής. Έχει στο ενεργητικό του πλούσια και πολυσχιδή δραστηριότητα στα ψαλτικά πράγματα, όχι μόνο της Αθήνας, αλλά και όλης της Ελλάδας με τη συμμετοχή του σε πολλούς Συλλόγους, Ιδρύματα κ.ο.κ. που αφορούσαν την προώθηση της βυζαντινής μουσικής. Διετέλεσε επί 18 χρόνια πρόεδρος της Συνοδικής Επιτροπής ακρόασης ιεροψαλτών και μέλος, επί σειρά ετών, του Δ. Σ. του ιδρύματος Βυζαντινής Μουσικολογίας. Ως μέλος του Δ. Σ. και κυρίως ως πρόεδρος για πολλά χρόνια του «Πανελληνίου Συνδέσμου Ιεροψαλτών Αθήνας» επέδειξε πλούσια και καρποφόρα δράση. Δραστήριος και δημιουργικός, εργάστηκε άοκνα και αποδοτικά και από τη θέση αυτή πρόσφερε πολύτιμο έργο για τη βελτίωση της θέσης του ιεροψαλτικού κόσμου.[Πηγή: Φίλιππος Οικονόμου]».

«Κανείς δεν άγιασε στον τόπο του»…
Ένα βασικό χαρακτηριστικό και των τριών αυτών προσωπικοτήτων (δεν θα επιθυμούσα να αναφερθώ σε ζώντες σκαπανείς της ψαλτικής τέχνης στον τόπο μας, γνωρίζοντας τη φυσική σεμνότητά τους και την ανιδιοτελή προσφορά τους στην άνθιση της εκκλησιαστικής μουσικής στη Μεσσηνία) ήταν το γεγονός ότι δεν κατόρθωσαν να ευδοκιμήσουν στον γενέθλιο τόπο τους και άκμασαν εκτός!

«Καλλιτεχνικώς Προοδεύομεν…»
Τα νεώτερα χρόνια, ιδιαίτερα στην πόλη της Καλαμάτας, η πλούσια εκκλησιαστική παράδοση αυτών των σπουδαίων μουσικών, αλλά και πολλών άλλων, λησμονήθηκε. Κυριάρχησε η ευρωπαϊκή πολυφωνική μουσική στους περισσότερους ναούς, ως αποτέλεσμα της κακώς νοουμένης «προόδου» και εξευρωπαϊσμού (εκδυτικισμού δηλαδή) που έπρεπε να υποστεί η χώρα.
Πολύτιμα στοιχεία για τη συγκεκριμένη περίοδο, μπορεί να αντλήσει κανείς από το εξαιρετικά ενδιαφέρον πόνημα του συμπατριώτη μας εθνομουσικολόγου κ. Ιωάννη Πλεμμένου, διδάσκοντος στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Το βιβλίο αυτό, που έχει τυπωθεί σε μια ιδιαίτερα καλαίσθητη έκδοση που επιμελήθηκαν οι καλαματιανές εκδόσεις «Έλυτρον», έχει τον χαρακτηριστικό τίτλο «Καλλιτεχνικώς Προοδεύομεν…» και μελετά μέσα από το παράδειγμα της Καλαμάτας, τη διείσδυση της ευρωπαϊκής μουσικής στην ευρύτερη ελληνική επαρχία.
Ήταν τόση η ζέση πολλών εκπροσώπων της ανερχόμενης τότε αστικής τάξης της πόλης, που δημοσίευαν στις τοπικές εφημερίδες κείμενα, τασσόμενοι αναφανδόν υπέρ της τετραφωνικής μουσικής στους ναούς. Διαβάζουμε στη σελ. 231 του προαναφερθέντος βιβλίου: «Η μόδα της τετραφωνίας έγινε μάλιστα για ορισμένους εμμονή, όπως μπορούμε να αντιληφθούμε από επιφυλλιδογράφο της εποχής, που ακούγοντας ένα μεσημέρι τις “μελωδικώτατες” και “μελίρρητες” καμπάνες της Υπαπαντής πίστεψε ότι “απετέλουν βυζαντινήν τετραφωνίαν…και μοι εφαίνετο ότι ευρισκόμην επί της δόξης της Αγίας Σοφίας, ότι ήκουον εν τετραφωνία τους κώδωνάς της κρουομένους” («Ευνομία» 7/4/1896, σ. 2)».
Ατυχώς η μόδα αυτή δεν φαίνεται να ξεπεράστηκε ούτε τα χρόνια που ακολούθησαν. Παρά τη δραστηριοποίηση της λεγόμενης γενιάς του ’30 στα πνευματικά δρώμενα του τόπου, παρά τις άοκνες προσπάθειες μορφών της ψαλτικής τέχνης όπως ο Σίμων Καράς ή ο Θρασύβουλος Στανίτσας, η Καλαμάτα επέμεινε ευρωπαϊκά.

«Αινούντες»
Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται ως τις μέρες μας από την ύπαρξη τετράφωνης ευρωπαϊκής χορωδίας στον μητροπολιτικό ναό της Υπαπαντής (με πολλά αξιόλογα μέλη και εξαιρετικές φωνές, ιδιαίτερα στο παρελθόν), αλλά και από την καχεκτική εκπροσώπηση των ιεροψαλτών της Καλαμάτας σε κάθε εκδήλωση που είχε να κάνει με ένα θρησκευτικό γεγονός. Μόλις πέρυσι ιδρύθηκε Σύλλογος Ιεροψαλτών (παρά τις πολλές προσπάθειες που είχαν τορπιλιστεί στο παρελθόν), ενώ εκτός της εκκλησιαστικής χορωδίας της Ιεράς Μητροπόλεως, ο μόνος βυζαντινός χορός που υπάρχει αυτή τη στιγμή στην πόλη είναι αυτός των «Αινούντων», μιας παρέας φίλων που εδώ και λίγα χρόνια αποφάσισαν να ταράξουν τα λιμνάζοντα νερά στον χώρο και να συστήσουν μια χορωδία πραγματικά υψηλών αξιώσεων με σκοπό την προβολή και την ανάδειξη του παραδοσιακού εκκλησιαστικού μέλους απαλλαγμένου από προσμείξεις ευρωπαϊκών ή ανατολίτικων στοιχείων.
Πρόσφατα πραγματοποίησαν την πρώτη τους επίσημη εμφάνιση με μια εξαιρετική πανθομολογουμένως εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο, με τίτλο: «Φώτα ολόφωτα, Παπαδιαμαντική βραδιά» και κεντρικό ομιλητή τον καθηγητή Πανεπιστημίου κ. Φ. Δημητρακόπουλο. Μέσα από εκλεκτούς βυζαντινούς ύμνους, κάλαντα που έψαλε η καθηγήτρια της εθνικής μας μουσικής κ. Γ. Ψαραδέλλη, προβολή φωτεινών διαφανειών που επιμελήθηκε ο καθηγητής πληροφορικής κ. Γ. Βασιλόπουλος, τον γνήσια παπαδιαμαντικό λόγο του κ. Δημητρακόπουλου και με την παρουσίαση της εκδήλωσης από τη δημοσιογράφο κ. Δ. Ηλιοπούλου, το κοινό της πόλης άνοιξε τους πνευματικούς του ορίζοντες σε μια εκδήλωση που συζητήθηκε πολύ. Επρόκειτο για ένα πνευματικό γεγονός που θα έπρεπε όλοι όσοι έχουν σχέση με το αντικείμενο να παρακολουθήσουν (καθηγητές, φιλακόλουθοι χριστιανοί, ιεροψάλτες, κληρικοί κ.ο.κ.) για να «αναβαπτισθούν» στα «Νάματα Ιορδάνεια» του κυρ – Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

«Παρήλθεν η σκιά του νόμου…»
Ευχή όλων των πραγματικών φίλων της μουσικής (και όσων ασχολούνται με τη βυζαντινή, και όσων αρέσκονται στην ευρωπαϊκή) είναι η βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική να ορθοποδήσει και στην πόλη μας και οι ιεροψάλτες να βρουν τη θέση που πραγματικά τους ανήκει. Και μια πραγματική άνθιση, σημαίνει την ίδρυση κι άλλων ακόμη χορωδιών και συλλόγων που θα καλλιεργούν και θα υπηρετούν την τέχνη ενός Κουκουζέλη, ενός Πέτρου Πελοποννησίου, ενός Ξένου Κορώνης για να επανέλθουμε στα καθ’ ημάς. Ει δυνατόν, κάθε ναός θα πρέπει να συστήσει και τη δική του ξεχωριστή χορωδία με δασκάλους τους οικείους ψάλτες, που θα μεταδίδουν τη φλόγα της μάθησης στους νεωτέρους. Γιατί ψαλτήρι με έναν και μόνο υπερήλικα συνήθως που εκδιώκει κάθε νέο άνθρωπο που πλησιάζει να τον βοηθήσει, αυτό το θλιβερό θέαμα δηλαδή που έχουμε δυστυχώς συνηθίσει να συναντούμε ακόμα και στους ναούς της Καλαμάτας, θα πρέπει επιτέλους να λάβει τέλος. Η γενιά των τελευταίων εκπροσώπων του παρελθόντος φτάνει στο τέλος της. Νέοι άνθρωποι, με όρεξη για δουλειά στο αναλόγιο προστίθενται καθημερινά. Η άνοιξη για την ψαλτική τέχνη έρχεται έστω και καθυστερημένα και στην Καλαμάτα… ]]> http://www.kalamatablogs.gr/%ce%a0%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b7%cf%82/2009/01/10/%c2%ab%ce%a4%cf%89%ce%bd_%ce%b8%ce%b5%ce%bf%ce%ba%cf%84%cf%8c%ce%bd%cf%89%ce%bd_%ce%bf_%ce%b5%cf%83%ce%bc%cf%8c%cf%82,_%ce%99%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b1%ce%af%cf%89%ce%bd_%ce%ad%ce%b8%ce%bd%ce%bf%cf%82_%cf%84%ce%bf_%ce%ac%ce%bd%ce%bf%ce%bc%ce%bf%ce%bd%e2%80%a6%c2%bb ΔΕΝΘΑΛΙΟΣ 2009-01-10T14:41:00-05:00 2009-01-10T14:41:00-05:00
Στη Λάρισα…
Θυμάμαι χαρακτηριστικά πριν από αρκετά χρόνια, λίγο πριν ολοκληρώσω τη στρατιωτική μου θητεία, πως είχα επισκεφτεί έναν φίλο μου που ήταν τότε φοιτητής στη Λάρισα. Βγαίνοντας στην πόλη, γνωριστήκαμε και με έναν άλλον φίλο του που έδειχνε αυτό που λέμε «καλό παιδί». Στον γυρισμό στο σπίτι του, αυτός ο φίλος μου χρειάστηκε να αγοράσει κάτι και προθυμοποιήθηκα να πληρώσω εγώ. Του έδωσα λοιπόν τα χρήματα, αγόρασε αυτό που ήθελε και στη συνέχεια προσπάθησε να μου δώσει τα ρέστα που ήταν ένα ευτελέστατο ποσό και μάλιστα σε πολλά κέρματα. Η πρώτη αντίδρασή μου – παρόντος του φίλου του – ήταν αρκετά αυθόρμητη: «Μα τι με πέρασες φίλε μου; Εβραίος είμαι να τα πάρω; Κράτησέ τα!». Αμέσως μετά διαπίστωσα ότι το άλλο παιδί έφευγε σαν να τον είχε διαπεράσει ηλεκτρικό ρεύμα. Τι είχε συμβεί; Μα ήταν Εβραίος στην καταγωγή και είχε νιώσει εκείνη τη στιγμή προσβεβλημένος από τη συμπεριφορά μου! Όταν το έμαθα από τον φίλο μου, προσπάθησα να διασκεδάσω τις εντυπώσεις, με ευφυολογήματα του τύπου: «Μα, δεν του εξήγησες πως τα ίδια και χειρότερα λέγονται στη Μεσσηνία και για εμάς, τους Αλαγόνιους, τους Κουτσαβίτες;». Ήταν πλέον αργά.

Κατηγορίες προς τους Εβραίους
Με το πέρασμα των χρόνων διαπίστωσα ότι η αντίληψή μου αυτή για τους Εβραίους δεν ήταν απλώς μια κουβέντα που μου είχε μείνει από την παιδική μου ηλικία, αλλά κάτι μονιμότερο που άγγιζε (υπερβολή) ακόμα κι αυτό το DNA μου! Από τα σχολικά μου χρόνια δεν ξεχνούσα τι διάβαζα για τους ανθρώπους αυτούς, ούτε το τι άκουγα κάθε Μεγάλη Εβδομάδα στην εκκλησία για τον λαό που σταύρωσε τον Χριστό! Αργότερα προστέθηκαν και ένα αίσθημα αντιπαράθεσης Ελληνισμού και Εβραϊσμού σε διάφορα ζητήματα που αποτελούν βασικές συνιστώσες της κοσμοθεωρίας ενός ανθρώπου, καθώς και μια διαπίστωση: πως οι πιο πολλές αρχές και εξουσίες του κόσμου τούτου επηρεάζονται στην καλύτερη των περιπτώσεων από τους Εβραίους! Έβλεπα δηλαδή με έκπληξη πως η παγκόσμια οικονομία, η ψυχαγωγία μέσω του Hollywood, οι καλές τέχνες, κράτη ολόκληρα (Η.Π.Α.) και πολλοί άλλοι τομείς κυριαρχούνταν σχεδόν απόλυτα από αυτούς! Δεν είναι εξάλλου τυχαίο το γεγονός πως κάθε φορά που βρίσκονταν σε δύσκολη θέση για τον άλφα ή τον βήτα λόγω, ξαφνικά εμφανιζόταν μια όμορφη ταινία από την Αμερική που διεκτραγωδούσε τα παθήματα του λαού αυτού από τον Χίτλερ κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου.

Θαυμασμός προς τον Ισραηλιτικό λαό
Εντρυφώντας περισσότερο στην επιστήμη της ιστορίας, διαπίστωσα και πολλές αρετές που διέθεταν, και, τις οποίες, για να είμαι ειλικρινής, άρχισα να θαυμάζω: αυτή η δύναμη ψυχής που είχαν μέσα τους να αντιμετωπίζουν κάθε πρόβλημα που αντιμετώπιζαν, η φοβερή προσαρμοστικότητά τους παρότι ζούσαν και εξακολουθούν να ζουν μέσα σε ένα οπωσδήποτε εχθρικό περιβάλλον, η εντυπωσιακή τους έφεση στα γράμματα, τις τέχνες, τις επιστήμες, την οικονομική τους πρόοδο! Αλλά το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αυτού του λαού, είναι σίγουρα η θέλησή του για ζωή! Οι άνθρωποι αυτοί κατάφεραν μέσα από το πέρασμα του χρόνου να επιζήσουν της Βαβυλώνιας αιχμαλωσίας μακριά από τον τόπο τους, να επιστρέψουν μετά από χρόνια στην πατρίδα τους ύστερα από τους διωγμούς των Αιγυπτίων, να αντισταθούν σε Ρωμαίους, σε Βυζαντινούς αυτοκράτορες που τους δίωξαν απηνώς, να αντεπεξέλθουν επιτυχώς στη δυσμένεια των Δυτικών Ευρωπαίων του Μεσαίωνα, με αποκορύφωμα την επιβίωσή τους ύστερα από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Ως τη στιγμή αυτή, η πορεία των Εβραίων είναι αξιοθαύμαστη, είναι πορεία άξια για μίμηση!

Η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ
Από τότε ως σήμερα τα χρόνια πέρασαν, αλλά μαζί τους πέρασε και ξέφτισε και ο όποιος θαυμασμός μπορεί να είχε κάποιος για τους Εβραίους…Μετά τη λήξη του πολέμου, χιλιάδες ταλαιπωρημένοι Εβραίοι κατευθύνθηκαν στη «Γη της Επαγγελίας» με κάθε μέσο, και, χρησιμοποιώντας ακόμα και τρομοκρατικά μέσα, εκδίωξαν από το μέρος που θεωρούσαν πως τους άνηκε Άγγλους και Άραβες (Παλαιστίνιους). Η διεθνής κοινότητα, σοκαρισμένη με όσα είχαν προηγηθεί, δεν αντέδρασε καθόλου, ή μάλλον διαμαρτυρήθηκε χλιαρά για τα όσα συνέβησαν εκεί, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά το δίκαιο των διεκδικήσεών τους.
Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την ολοκληρωτική κυριαρχία τους (μέσω του πανίσχυρου εβραϊκού λόμπι) στις Η.Π.Α., τους οδήγησε στην απόλυτη έπαρση! Οι πριν λίγο διωγμένοι, καταταλαιπωρημένοι, πεινασμένοι, μόλις επιζήσαντες από τα κολαστήρια των στρατοπέδων συγκέντρωσης, άρχισαν να αντιγράφουν τους διώκτες τους εφαρμόζοντας πολιτική εξόντωσης των γειτόνων τους με αποκλειστικό σκοπό την εξάπλωσή τους στην Παλαιστίνη και την ολοκληρωτική κυριαρχία τους στα Ιεροσόλυμα!
Με τη βοήθεια (οικονομική και τεχνολογική) των κυβερνήσεων στις Η.Π.Α. δημιούργησαν ένα απίστευτης δύναμης στρατοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης της χώρας τους, μπροστά στο οποίο ωχριά οποιαδήποτε άλλη πολεμική μηχανή! Έλαβαν ως δώρο πανάκριβα οπλικά συστήματα τελευταίας τεχνολογίας, οργάνωσαν έναν στρατό (από άνδρες και γυναίκες) με απίστευτη δύναμη πυρός, αγόρασαν μαχητικά αεροσκάφη με ό,τι καλύτερο έχει να επιδείξει η σύγχρονη τεχνολογία αέρος, εκπαίδευσαν ιδανικά τους καλύτερους αυτή τη στιγμή πιλότους στον κόσμο, ενώ αρκετά χρόνια πριν απέκτησαν και το υπερόπλο των πυρηνικών, παρότι μέχρι σήμερα αρνούνται ότι το έχουν στη διάθεσή τους, αν και ταυτόχρονα αρνούνται οποιονδήποτε έλεγχο μέσα στην επικράτειά τους! Μέσω των πανίσχυρων μυστικών υπηρεσιών τους, της περιβόητης «Μοσάντ» (μπροστά της η CIA θυμίζει νηπιαγωγείο), έχουν τη δυνατότητα να πληροφορούνται τα πάντα και να παρακολουθούν τα πάντα…

Τα τελευταία γεγονότα στη Γάζα
Τα τελευταία χρόνια έχουν ξεκινήσει έναν απίστευτης αγριότητας διωγμό εναντίον μιας χούφτας Παλαιστινίων, που ζητούν το αυτονόητο: μια πατρίδα στον τόπο που γεννήθηκαν οι ίδιοι και οι πατέρες τους. Δυστυχώς όμως είχαν την ατυχία να έχουν ως γείτονες το κράτος του Ισραήλ! Με σκληρότητα που δεν μπορεί ανθρώπινος νους να φανταστεί, σφαγιάζουν κάθε τόσο αυτούς τους άοπλους ουσιαστικά ανθρώπους, με κάθε λογής αφορμές. Εφαρμόζουν δηλαδή όσα τους δίδαξε καλά ο Χίτλερ στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως: σκοτώνουν αμάχους, βομβαρδίζουν σχολεία του Ο.Η.Ε. με παιδιά μέσα, οδηγούν αθώους ανθρώπους με τις οικογένειές τους σε μεγάλα σπίτια τα οποία καταστρέφουν στη συνέχεια με τα υπερόπλα τους, συντρίβουν κάθε είδος υποδομής (στη Γάζα αυτή τη φορά), έχουν χτίσει το νέο τείχος του αίσχους που απαγορεύει στους απλούς Παλαιστινίους να αναπνέουν στον ίδιο τους τον τόπο!
Θα περίμενε κανείς από τη διεθνή κοινότητα που είναι λαλίστατη σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο πρόσφατο παρελθόν (βλ. Γιουγκοσλαβία, Ιράκ, Αφγανιστάν, Γεωργία κ.λπ.) να αντιδράσει ανάλογα και σε αυτή την περίπτωση που καταγγέλλονται όχι απλές περιπτώσεις δολοφονιών αμάχων, αλλά φρικιαστικά εγκλήματα πολέμου. Αλλά με τις Η.Π.Α. (τη νέα Σιών) να αντιδρούν σε κάθε προσπάθεια διαμαρτυρίας έστω, καταδίκης έστω, των εγκλημάτων που τελούνται αυτή τη στιγμή στη Γάζα, τίποτα ουσιαστικό ή συμβολικό δεν γίνεται. Ίσως να γίνει κάτι, όταν οι Εβραίοι πλέον δεν θα έχουν τίποτα να γκρεμίσουν στη Γάζα. Όταν δεν θα έχει μείνει κανείς Παλαιστίνιος ζωντανός. Τότε ίσως να δεχτούν να συζητήσουν – υπό όρους φυσικά – την τύχη των πτωμάτων. Αν δεχτούν να ταφούν βεβαίως!

Υ.Γ.: Θυμάμαι πριν λίγα χρόνια, όταν το ναζιστικό κράτος του Ισραήλ είχε επιτεθεί ξανά στους Παλαιστινίους για να τους εξοντώσει, που μια ομάδα παιδιών από εκεί είχαν φιλοξενηθεί στην κλειστή σήμερα κατασκήνωση της Ι.Μ. Μεσσηνίας «Η Αγία Αικατερίνη» στον Ταΰγετο. Δεν θα ξεχάσω το βλέμμα αυτών των παιδιών, τη θλίψη που έβγαινε από μέσα τους, αλλά και την αποφασιστικότητα που απέπνεαν μόλις γινόταν και η παραμικρή αναφορά για το πρόβλημα που αντιμετώπιζαν. Η τοπική μας Εκκλησία, συνεχίζοντας τη σταθερή στήριξη των δικαίων του δοκιμαζόμενου παλαιστινιακού λαού (ανάμεσά τους υπάρχουν και πολλοί Ορθόδοξοι) προέβη σε μια γενναία και συμβολική πράξη, καλώντας τον λαό της Μεσσηνίας να συνεισφέρει από το περίσσευμα της ψυχής του για να σταλεί – όταν καταστεί αυτό δυνατό – βοήθεια προς τους ανθρώπους αυτούς. Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια γι’ αυτή την προσπάθεια, και οπωσδήποτε πρέπει να έχει μιμητές όλους μας!
]]>